Publius Vergilius Maro, powszechnie znany jako Wergiliusz, urodził się 15 października 70 roku p.n.e. i zmarł 21 września 19 roku p.n.e. w wieku 50 lat. Był jednym z najwybitniejszych poetów rzymskich, którego dzieło życia, epopeja „Eneida”, stanowi fundament rzymskiej tożsamości narodowej i jest kamieniem milowym literatury zachodniej. Jego twórczość, nacechowana głębokim kunsztem i wizjonerstwem, wywarła niezatarte piętno na kulturze europejskiej, inspirując kolejne pokolenia pisarzy i myślicieli.
Wergiliusz, którego true name brzmiało Publius Vergilius Maro, urodził się w wiosce Andes niedaleko Mantui. Pochodził z rodziny, która zapewniła mu doskonałe wykształcenie, choć jego dokładne pochodzenie społeczne jest przedmiotem spekulacji. Prawdziwe jego imię brzmiało Publius Vergilius Maro. Poeta zmarł w wieku 50 lat w Brundisium, wracając z podróży po Grecji, gdzie nabawił się gorączki. Choć jego nazwisko dziś najczęściej pisze się jako Wergiliusz, w starożytności pojawiała się również pisownia Virgilius, co niektórzy łączą z legendami o jego magicznych zdolnościach.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na wrzesień 19 roku p.n.e. miał 50 lat.
- Żona/Mąż: Brak informacji.
- Dzieci: Brak informacji.
- Zawód: Poeta.
- Główne osiągnięcie: Stworzenie narodowej epopei Rzymu, „Eneidy”.
Podstawowe informacje o Wergiliuszu
Prawdziwe imię, pochodzenie i daty życia
Publius Vergilius Maro, powszechnie znany jako Wergiliusz, przyszedł na świat 15 października 70 roku p.n.e. w miejscowości Andes, położonej w pobliżu Mantui, w regionie Galii Przedalpejskiej. Jego życie dobiegło końca 21 września 19 roku p.n.e. w Brundisium, w wieku 50 lat. Ta data śmierci nastąpiła po jego powrocie z podróży do Grecji, podczas której nabawił się śmiertelnej gorączki. Te kluczowe daty wyznaczają ramy czasowe jego życia, od schyłkowego okresu Republiki Rzymskiej do wczesnych lat istnienia Cesarstwa Rzymskiego.
Pisownia nazwiska i etymologia
Nazwisko poety pierwotnie zapisywano jako *Vergilius*. Jednakże, w późniejszym okresie, około IV lub V wieku n.e., pisownia ta ewoluowała do formy *Virgilius*. Zmiana ta bywa interpretowana jako potencjalna gra słów, nawiązująca do łacińskiego słowa *uirga*, oznaczającego różdżkę. Ta etymologiczna spekulacja wiąże się ze średniowiecznymi legendami, które przypisywały Wergiliuszowi nadprzyrodzone, magiczne zdolności, co świadczy o jego trwałym wpływie na kulturę i wyobraźnię.
Źródła wiedzy o życiu poety
Nasza wiedza o życiu Wergiliusza jest w dużej mierze oparta na tak zwanych *vitae*, czyli żywotach, które zazwyczaj dołączano do późniejszych komentarzy do jego dzieł. Do najważniejszych należą te autorstwa Probusa, Donata i Serwiusza. Szczególnie ceniony jest tekst Donata, który uważa się za wierne odtworzenie zaginionej biografii autorstwa Swetoniusza, jednego z najwybitniejszych historyków rzymskich. Te źródła stanowią fundament dla wszelkich prób rekonstrukcji biografii poety, mimo że niektóre informacje mogą być fragmentaryczne lub oparte na późniejszych interpretacjach.
Życie prywatne i pochodzenie Wergiliusza
Pochodzenie społeczne i rodzice
Matką Wergiliusza była Magia Polla. Tożsamość jego ojca jest mniej jednoznaczna i według różnych źródeł historycznych mógł on wykonywać zawód garncarza lub być pracownikiem niskiego szczebla urzędniczego. Jednakże, fakt, że Wergiliusz otrzymał wysokiej jakości edukację, co było przywilejem dostępnym dla nielicznych, silnie sugeruje, że jego ojciec był zamożnym właścicielem ziemskim. Taki status społeczny zapewniałby środki finansowe niezbędne do zapewnienia synowi najlepszego wykształcenia, co było kluczowe dla jego późniejszej kariery literackiej.
Wygląd zewnętrzny i charakter
Opisy Wergiliusza przedstawiają go jako mężczyznę o imponującej posturze – wysokiego i potężnej budowy ciała. Charakteryzowano go również jako osobę o smagłej cerze i wyraźnie rustykalnym, wiejskim wyglądzie. Ten ostatni aspekt mógł być odzwierciedleniem jego pochodzenia i zamiłowania do życia na wsi, które często pojawiało się w jego poezji. **Niestety, przez całe swoje życie Wergiliusz zmagał się ze słabym zdrowiem, co z pewnością wpływało na jego codzienne funkcjonowanie i, być może, na jego twórczość.**
Osobowość i przydomek
W czasach szkolnych Wergiliusz wyróżniał się niezwykłą nieśmiałością i powściągliwością w kontaktach z rówieśnikami. Ta cecha jego osobowości była na tyle zauważalna, że koledzy nadali mu przydomek „Parthenias”. Termin ten pochodzi z języka greckiego i oznacza „dziewicę” lub osobę czystą, co mogło odzwierciedlać jego niewinność, nieśmiałość lub po prostu brak zainteresowania typowymi dla młodzieży rozrywkami. Ten przydomek stanowi ciekawy wgląd w jego wczesne lata i charakter.
Kariera literacka Wergiliusza
Edukacja i wczesne wybory zawodowe
Droga Wergiliusza do kariery poetyckiej była poprzedzona gruntownym wykształceniem. Kształcił się w ważnych ośrodkach intelektualnych tamtych czasów: w Cremonie, Mediolanie, a następnie w samym Rzymie. Początkowo rozważał ścieżkę kariery w dziedzinie retoryki i prawa, co było wówczas popularnym wyborem wśród ambitnych młodych Rzymian. Jednakże, ostatecznie porzucił te plany, znajdując swoje prawdziwe powołanie w poezji, co okazało się decyzją o doniosłym znaczeniu dla literatury.
Debiut literacki – „Bukoliki”
Pierwszym wielkim dziełem Wergiliusza, które przyniosło mu rozgłos, był zbiór sielanek znany jako Eclogues, czyli „Bukoliki”. Opublikowane około 39–38 roku p.n.e., utwory te wprowadziły do literatury łacińskiej nowy gatunek poezji pastoralnej. **Sielanki te, przedstawiające idealizowany obraz życia wiejskiego i pasterzy, od razu zyskały uznanie i ugruntowały pozycję Wergiliusza jako utalentowanego poety, zdolnego do tworzenia dzieł o dużej wartości artystycznej i emocjonalnej.**
Poemat o rolnictwie – „Georgiki”
Na prośbę Mecenasa, wpływowego doradcy i mecenasa sztuki Oktawiana Augusta, Wergiliusz podjął się pisania poematu dydaktycznego poświęconego pracy na roli. Lata 37–29 p.n.e. poświęcił tworzeniu „Georgik”. Dzieło to, pełne praktycznych wskazówek dotyczących rolnictwa, a jednocześnie przesiąknięte poetycką wizją harmonii z naturą, stanowiło hołd dla tradycyjnych wartości rzymskiego życia wiejskiego i było wyrazem troski o odrodzenie rolnictwa w Italii. **Podobnie jak inne dzieła Wergiliusza, „Georgiki” szybko stały się klasykiem.**
Dzieło życia – „Eneida”
Ostatnie jedenaście lat życia Wergiliusza, od 29 do 19 roku p.n.e., poświęcone zostało pracy nad jego opus magnum – narodową epopeją Rzymu, „Eneidą”. **Dzieło to, pisane na zlecenie samego cesarza Augusta, miało na celu stworzenie literackiego fundamentu dla rodzącego się imperium, opowiadając o losach Eneasza, mitycznego przodka Rzymian, i przedstawiając wizję wspaniałej przyszłości Rzymu.** „Eneida” jest arcydziełem literackim, które miało kształtować tożsamość narodową Rzymian przez wieki.
Ostatnia wola i publikacja pośmiertna
Przed śmiercią Wergiliusz, prawdopodobnie niezadowolony z niedokończonego stanu „Eneidy”, nakazał spalenie rękopisu. Jednak cesarz August zignorował tę prośbę. **Polecił opublikować dzieło z minimalnymi, niezbędnymi poprawkami redakcyjnymi.** Ta decyzja Augusta okazała się kluczowa dla historii literatury, ponieważ dzięki niej świat poznał jedno z najwybitniejszych dzieł epickich wszech czasów, które od tamtej pory stanowiło natchnienie dla niezliczonych pokoleń.
Kariera literacka Wergiliusza w chronologicznej perspektywie
Kariera literacka Wergiliusza, choć stosunkowo krótka, była niezwykle intensywna i owocna. Rozpoczęła się od solidnego wykształcenia, które przygotowało go do podjęcia wyzwań związanych z pisarstwem. Poniższe zestawienie przedstawia kluczowe etapy jego twórczości:
- Ok. 39–38 r. p.n.e.: Publikacja zbioru sielanek Eclogues („Bukoliki”), wprowadzającego gatunek poezji pastoralnej do literatury łacińskiej.
- Lata 37–29 r. p.n.e.: Pisanie poematu dydaktycznego „Georgiki” na prośbę Mecenasa, poświęconego pracy na roli.
- Lata 29–19 r. p.n.e.: Tworzenie narodowej epopei Rzymu, „Eneidy”, na zlecenie cesarza Augusta.
- 19 r. p.n.e.: Pośmiertna publikacja „Eneidy” z woli cesarza Augusta, mimo wcześniejszego nakazu autora, by dzieło spalić.
Dziedzictwo i wpływ Wergiliusza
Status klasyka w starożytności
Wergiliusz już za życia cieszył się ogromnym szacunkiem i był uznawany za autora klasycznego. **Jego poezja szybko znalazła swoje miejsce w programach nauczania, gdzie zastąpiła wcześniejsze dzieła, takie jak Enniusz.** Stał się podstawowym tekstem, z którym zapoznawali się młodzi Rzymianie, ucząc się języka, historii i wartości swojego państwa. Ten status klasyka ugruntował się na wieki, czyniąc go jednym z filarów rzymskiej kultury.
Rola w „Boskiej Komedii”
Znaczenie Wergiliusza dla późniejszej literatury jest nie do przecenienia. **W XIV wieku Dante Alighieri w swoim arcydziele „Boska Komedia” uczynił go swoim przewodnikiem po Piekle i Czyśćcu.** Dante nazwał Wergiliusza „jedynym mistrzem”, co podkreśla głęboki szacunek i inspirację, jaką czerpał z jego twórczości, uznając go za uosobienie mądrości i poetyckiego geniuszu.
Wpływ na literaturę angielską
Wpływ Wergiliusza rozciąga się również na literaturę angielską. Geoffrey Chaucer w swoim dziele „The House of Fame” umieścił postać Wergiliusza na wyjątkowym filarze z jasnego, cynowanego żelaza. Ten symboliczny gest podkreśla jego niezachwianą i potężną pozycję w historii literatury, ukazując go jako trwały autorytet i wzór dla kolejnych pokoleń pisarzy.
Definicja klasyka według T.S. Eliota
W XX wieku wybitny poeta T.S. Eliot podsumował znaczenie Wergiliusza dla kultury zachodniej, twierdząc, że jakakolwiek definicja „klasyka” musi opierać się na jego twórczości. **Eliot uznał Wergiliusza za postać centralną dla cywilizacji zachodniej, co podkreśla jego uniwersalny i ponadczasowy charakter oraz rolę, jaką odegrał w kształtowaniu zachodniej tradycji literackiej i kulturowej.**
Kontrowersje i legendy związane z Wergiliuszem
Spór o rodzinny majątek
Tradycja przekazuje, że po bitwie pod Filippi rodzina Wergiliusza doświadczyła poważnych strat. Ich farma pod Mantuą została odebrana i przekazana weteranom wojennym. Wergiliusz, próbując odzyskać utracony majątek, miał wznosić petycje poetyckie, co świadczy o tym, jak ważna była dla niego więź z rodzinnym domem i ziemią. Ten epizod ukazuje go jako człowieka walczącego o swoje prawa i swoje dziedzictwo.
Wergiliusz jako mag
W średniowieczu wokół postaci Wergiliusza narosło wiele legend, które przypisywały mu niemal magiczne zdolności. Ta fascynacja jego osobą wynikała częściowo z proroczego charakteru jego czwartej „Eklogi”, która zawierała fragmenty interpretowane jako zapowiedź nadejścia Chrystusa. Te legendy, choć nie mają potwierdzenia w faktach historycznych, świadczą o niezwykłym wpływie poety na wyobraźnię kolejnych pokoleń i jego postrzeganiu jako postaci niemal mitycznej.
Ciekawostki i informacje o pochówku Wergiliusza
Miejsce pochówku i epitafium
Prochy Wergiliusza spoczęły w Neapolu, mieście, które darzył szczególnym uczuciem. Na jego grobowcu wyryto słynne epitafium, które podsumowuje jego życie i twórczość:
- „Mantua mnie zrodziła, Kalabrowie zabrali, teraz trzyma mnie Neapol; śpiewałem o pastwiskach, polach i wodzach”.
Ten krótki, ale wymowny tekst jest świadectwem jego pochodzenia, podróży i artystycznych zainteresowań, które obejmowały zarówno krajobrazy wiejskie, jak i tematykę wojenną i polityczną.
Kult grobu
Grobowiec Wergiliusza stał się miejscem szczególnego kultu. Rzymski poeta Siliusz Italikus, żyjący w późniejszych czasach, był tak wielkim czcicielem Wergiliusza, że wykupił teren wokół jego grobowca. Regularnie odwiedzał to miejsce z tak wielką atencją i szacunkiem, jakby była to świątynia. Ten niezwykły akt świadczy o głębokim wpływie Wergiliusza na jego współbraci w poezji i o tym, jak jego twórczość inspirowała i budziła podziw przez wieki.
Podsumowując, Wergiliusz, dzięki swojej niezwykłej twórczości, na zawsze wpisał się w annały literatury światowej, a jego dzieła nadal inspirują i kształtują nasze postrzeganie kultury i historii.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Kto to jest Virgil?
Virgil to najczęściej odnosi się do Wergiliusza, rzymskiego poety żyjącego w I wieku p.n.e., autora „Eneidy”. Może również oznaczać Virgila Abloha, wpływowego projektanta mody i dyrektora kreatywnego.
Co oznacza Virgil?
Imię Virgil wywodzi się od rzymskiego rodu Vergiliuszów. Jego znaczenie jest niejasne, ale często kojarzone jest z łacińskim słowem „virga”, oznaczającym „gałązkę” lub „rózgę”.
Ile dzieci ma Virgil van Dijk?
Virgil van Dijk, holenderski piłkarz, ma dwoje dzieci. Są to córki, które ma ze swoją partnerką, Rianne van Dijk.
Jaki jest związek pomiędzy Kanye i Virgilem?
Kanye West i Virgil Abloh byli bliskimi przyjaciółmi i współpracownikami. Abloh był dyrektorem kreatywnym marki Yeezy Kanye Westa, a także jego stylistą.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Virgil
