Verrocchio: Andrea del Verrocchio – rzeźba XV wieku, Leonardo i Bargello

14

Andrea del Verrocchio, właściwie Andrea di Michele di Francesco de’ Cioni, urodził się około 1435 roku we Florencji, stając się jednym z najwybitniejszych artystów epoki włoskiego renesansu. W chwili śmierci w Wenecji w 1488 roku, miał około 52-53 lat. Choć nigdy nie założył rodziny, przez całe życie wspierał finansowo członków swojego rodu. Jego kariera, która nabrała tempa w ostatnich dwudziestu latach życia, była ściśle związana z potężnym mecenatem rodu Medyceuszy, a w szczególności Wawrzyńca Wspaniałego. Verrocchio prowadził prestiżowy warsztat we Florencji, który stał się kolebką dla największych talentów renesansu, w tym Leonarda da Vinci, kształtując kluczowe dzieła epoki i wywierając znaczący wpływ na dalszy rozwój sztuki.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na [kwiecień 2024] ma 588-589 lat.
• Żona/Mąż: Brak danych.
• Dzieci: Brak danych.
• Zawód: Rzeźbiarz, malarz, złotnik.
• Główne osiągnięcie: Kształtowanie talentów przyszłych mistrzów renesansu oraz monumentalne dzieła rzeźbiarskie i malarskie.

Kim był Andrea del Verrocchio? Podstawowe informacje biograficzne

Pełne nazwisko i pochodzenie

Andrea del Verrocchio, właściwie Andrea di Michele di Francesco de’ Cioni, przyszedł na świat około 1435 roku we Florencji. Przydomek „Verrocchio”, który przylgnął do artysty, prawdopodobnie pochodził od jego mistrza, złotnika, od którego Andrea przejął nie tylko część artystycznego rzemiosła, ale także szacunek do precyzji i detalu, które stały się jego znakiem rozpoznawczym w dalszej karierze.

Daty życia i śmierci

Życie Andrei del Verrocchio przypadło na okres wielkiego rozkwitu renesansu. Artysta urodził się około 1435 roku, a zmarł w 1488 roku w Wenecji. W chwili śmierci miał około 52-53 lat. Jego twórczość, choć stosunkowo krótka, odcisnęła trwałe piętno na historii sztuki, czyniąc go jednym z najważniejszych mistrzów tamtej epoki.

Dziedzictwo artystyczne

Andrea del Verrocchio pozostawił po sobie bogate dziedzictwo jako wszechstronny artysta. Jego dorobek obejmuje prace malarskie, rzeźbiarskie i złotnicze, które do dziś zachwycają kunsztem i innowacyjnością. Prowadził prestiżowy warsztat we Florencji, a pod koniec życia otworzył nową pracownię w Wenecji, gdzie pracował nad swoim ostatnim, monumentalnym dziełem – pomnikiem Bartolomeo Colleoniego. Jego wpływ na rozwój sztuki renesansowej, zwłaszcza poprzez jego licznych uczniów, jest nieoceniony.

Życie prywatne Andrei del Verrocchio

Status cywilny i potomstwo

Andrea del Verrocchio nigdy nie wstąpił w związek małżeński i nie miał dzieci. Jego życie osobiste było skromne i skoncentrowane na pracy artystycznej. Wiadomo, że przez całe swoje życie musiał zapewniać wsparcie finansowe niektórym członkom swojej rodziny, co świadczy o jego silnych więzach rodzinnych, pomimo braku własnej żony i potomstwa.

Przynależność do gildii

Istotnym faktem potwierdzającym jego status zawodowy i pozycję w artystycznej elicie Florencji jest jego członkostwo w Gildii św. Łukasza. Ta prestiżowa gildia zrzeszała malarzy i innych artystów, a przynależność do niej świadczyła o uznaniu i pozycji rzemieślniczej mistrza.

Kariera zawodowa Andrei del Verrocchio

Początki kariery i edukacja

Droga zawodowa Andrei del Verrocchio rozpoczęła się od nauki u złotnika. To właśnie to rzemiosło ukształtowało jego niezwykle precyzyjną technikę, która później znalazła odzwierciedlenie w jego pracach rzeźbiarskich i odlewniczych. Podstawy pracy z metalem, jego obróbka i formowanie, stały się fundamentem dla jego późniejszych, monumentalnych dzieł z brązu.

Rozwój kariery i mecenat

Największy rozwój kariery Andrei del Verrocchio przypadł na ostatnie dwadzieścia lat jego życia. Kluczową rolę w tym przełomie odegrał mecenat potężnego rodu Medyceuszy, a w szczególności Wawrzyńca Wspaniałego (Lorenzo de’ Medici). Wsparcie ze strony tej wpływowej rodziny umożliwiło artyście realizację ambitnych projektów i ugruntowało jego pozycję jako jednego z czołowych twórców epoki.

Verrocchio jako pedagog i jego warsztat

Andrea del Verrocchio był nie tylko wybitnym artystem, ale również znakomitym pedagogiem. Florencki poeta Ugolino Verino opisywał go jako źródło inspiracji dla innych malarzy, twierdząc, że „cokolwiek malarze mają w sobie dobrego, pili ze źródła Verrocchia”. W jego warsztacie kształciły się największe talenty renesansu, w tym Leonardo da Vinci i Lorenzo di Credi. Z pracownią Verrocchia współpracowali również tak uznani mistrzowie jak Pietro Perugino czy Domenico Ghirlandaio, co świadczy o randze i wpływie jego warsztatu na florencką scenę artystyczną.

Dorobek artystyczny Andrei del Verrocchio

Malarstwo: kluczowe dzieła

„Chrzest Chrystusa” i rola Leonarda da Vinci

Jednym z najsłynniejszych dzieł malarskich Andrei del Verrocchio jest obraz „Chrzest Chrystusa”, powstały w latach 1474–1475. Według relacji Giorgio Vasariego, Andrea miał porzucić malarstwo po tym, jak zobaczył geniusz swojego ucznia, który przewyższył go w tym dziele. Obecnie obraz ten znajduje się w Galerii Uffizi we Florencji.

„Madonna z siedzącym dzieckiem”

Obraz „Madonna z siedzącym dzieckiem”, wykonany techniką tempery na desce, datowany jest na lata 1468–1470. Dzieło to, obecnie przechowywane w Gemäldegalerie w Berlinie, uznawane jest za jedno z wczesnych dzieł malarskich Verrocchia. Stanowi ono przykład jego umiejętności w przedstawianiu subtelnych emocji i delikatności w kompozycjach maryjnych.

„Dziewica z Dzieciątkiem i dwoma aniołami”

Dzieło „Dziewica z Dzieciątkiem i dwoma aniołami”, znajdujące się w National Gallery w Londynie, zostało oficjalnie przypisane Andrei del Verrocchio dopiero około 2010 roku. Przypisanie to nastąpiło po przeprowadzeniu gruntownych prac konserwatorskich, które pozwoliły na odkrycie i potwierdzenie autorstwa mistrza. Obraz ten stanowi ważny przykład jego późniejszego stylu malarskiego.

„Tobiasz i anioł”

Obraz „Tobiasz i anioł”, datowany na lata 1470–1475, prawdopodobnie był prywatnym obrazem dewocyjnym. W jego powstaniu mógł pomagać Domenico Ghirlandaio, inny znany artysta tamtych czasów. Dzieło to ukazuje Verrocchia jako mistrza w interpretacji scen biblijnych, z charakterystyczną dla niego dbałością o detale i kompozycję.

Niedokończona „Madonna na tronie…”

Ostatnie malarskie dzieło Andrei del Verrocchio, „Madonna na tronie ze św. Janem Chrzcicielem i św. Donatem”, znajdujące się w katedrze w Pistoi, pozostało niedokończone przez mistrza. Zostało ono sfinalizowane przez jego ucznia, Lorenzo di Credi, co stanowi kolejny dowód na silne więzi między mistrzem a jego wychowankami oraz na ciągłość artystycznej tradycji przekazywanej w jego warsztacie.

Rzeźba i metaloplastyka: monumentalne realizacje

„Chrystus i św. Tomasz”

W 1467 roku Andrea del Verrocchio otrzymał zlecenie na wykonanie monumentalnej grupy z brązu „Chrystus i św. Tomasz” dla kościoła Orsanmichele we Florencji. Verrocchio genialnie rozwiązał ten problem, tworząc dynamiczną i harmonijną kompozycję, która do dziś stanowi arcydzieło rzeźby renesansowej.

Brązowy posąg „Dawida”

Andrea del Verrocchio jest autorem brązowego posągu „Dawida”, powstałego w połowie lat 60. XV wieku. Modelem do tej postaci miał być młody Leonardo da Vinci, co podkreśla bliskie relacje między mistrzem a jego uczniem. Rzeźba przedstawia Dawida jako skromnie ubranego chłopca, co stanowiło odważne odejście od tradycyjnych, bardziej heroicznych przedstawień biblijnych bohaterów.

Złota kula na kopułę Duomo

W 1468 roku Verrocchio podjął się niezwykle ambitnego zadania wykonania ogromnej złotej kuli (palla) na szczyt kopuły florenckiego Duomo, zaprojektowanej przez Brunelleschiego. Kula została wykonana z miedzianych arkuszy i pozłocona, stając się imponującym zwieńczeniem jednej z najbardziej rozpoznawalnych budowli Florencji i dowodem na mistrzostwo Verrocchia w pracy z metalami.

„Putto z delfinem”

Rzeźba „Putto z delfinem”, stworzona około 1470 roku, pierwotnie przeznaczona była do fontanny w willi Medyceuszy w Careggi. Obecnie znajduje się w Palazzo della Signoria we Florencji. Ta lekka i pełna gracji rzeźba stanowi przykład jego umiejętności w tworzeniu dynamicznych i radosnych form, często wykorzystywanych w dekoracji ogrodowej i architektonicznej.

Nagrobki dla rodu Medyceuszy

Andrea del Verrocchio wykonał liczne nagrobki dla potężnego rodu Medyceuszy, co świadczy o jego bliskich związkach z tą rodziną. Wśród jego prac znajdują się między innymi pomnik pogrzebowy Kosmy Starszego (1465–1467) oraz monument Piero i Giovanniego de’ Medici (1472), znajdujące się w Starej Zakrystii Bazyliki San Lorenzo we Florencji. Te dzieła są przykładem jego umiejętności tworzenia zarówno monumentalnych, jak i subtelnych form upamiętniających ważne postacie.

Ostatnie wielkie dzieło: Pomnik Bartolomeo Colleoniego

Konkurs i realizacja pomnika

Ostatnim i najbardziej spektakularnym dziełem Andrei del Verrocchio jest konny pomnik Bartolomeo Colleoniego w Wenecji. Verrocchio wygrał konkurs na ten prestiżowy projekt w 1483 roku, pokonując znaczących konkurentów z Wenecji i Padwy. Jego zwycięstwo było dowodem na mistrzostwo w dziedzinie rzeźby konnej, dyscypliny wymagającej ogromnej wiedzy anatomicznej i technicznej.

Symbolika i znaczenie rzeźby

Pomnik Bartolomeo Colleoniego nie jest jedynie wiernym portretem fizycznym kondotiera, ale przede wszystkim uosobieniem idei potężnego i bezwzględnego dowódcy wojskowego. Postać emanuje tytaniczną energią i siłą, co sprawia, że dzieło to jest ikoną renesansowej sztuki militarnej. Kondotier Colleoni zapisał w testamencie majątek Republice Weneckiej pod warunkiem wystawienia mu pomnika na Placu św. Marka, jednak ostatecznie monument stanął przed Scuola San Marco, co nie umniejsza jego znaczenia.

Ciekawostki i nieukończone projekty

Zagadkowe popiersie „Dama z bukietem kwiatów”

Marmurowe popiersie „Dama z bukietem kwiatów” (Dama col mazzolino), pochodzące z końca lat 70. XV wieku, jest jednym z najbardziej zagadkowych dzieł rzeźbiarskich Andrei del Verrocchio. Tożsamość przedstawionej kobiety pozostaje nieznana, co dodaje dziełu aury tajemniczości i stanowi przedmiot dociekań historyków sztuki.

Nieukończony pomnik kardynała Forteguerriego

W 1474 roku Andrea del Verrocchio podjął się wykonania pomnika pogrzebowego kardynała Niccolò Forteguerriego dla katedry w Pistoi. Podobnie jak kilka innych projektów w jego karierze, to monumentalne dzieło również pozostało w stanie nieukończonym. Fakt ten podkreśla, że nawet tak wybitny mistrz stawał w obliczu wyzwań związanych z czasem i zakresem powierzanych mu zadań.

Lista najważniejszych dzieł Andrei del Verrocchio

• Malarstwo:
• „Chrzest Chrystusa” (1474–1475)
• „Madonna z siedzącym dzieckiem” (1468–1470)
• „Dziewica z Dzieciątkiem i dwoma aniołami” (przypisane ok. 2010 r.)
• „Tobiasz i anioł” (1470–1475)
• „Madonna na tronie ze św. Janem Chrzcicielem i św. Donatem” (niedokończone)
• Rzeźba i metaloplastyka:
• Grupa „Chrystus i św. Tomasz” (1467)
• Brązowy posąg „Dawida” (połowa lat 60. XV wieku)
• Złota kula na kopułę Duomo (1468)
• „Putto z delfinem” (ok. 1470 r.)
• Pomnik pogrzebowy Kosmy Starszego (1465–1467)
• Monument Piero i Giovanniego de’ Medici (1472)
• Konnny pomnik Bartolomeo Colleoniego (ukończony po 1483 r.)

Tabela kluczowych wydarzeń z życia i kariery Andrei del Verrocchio

Andrea del Verrocchio był mistrzem, którego wpływ na sztukę renesansu jest niepodważalny, przede wszystkim dzięki jego wybitnym dziełom rzeźbiarskim i malarskim oraz kluczowej roli, jaką odegrał w kształtowaniu talentów takich jak Leonardo da Vinci. Jego wszechstronność, innowacyjność techniczna i pedagogiczny zmysł sprawiły, że jego warsztat stał się kuźnią przyszłych mistrzów, a jego dzieła do dziś stanowią świadectwo geniuszu i kunsztu jednego z najważniejszych artystów epoki.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Andrea_del_Verrocchio