Peter Sellers: Życie, kariera i śmierć na zawał serca.

17

Peter Sellers, właściwie Richard Henry Sellers, był brytyjskim aktorem komediowym i dramatycznym, którego niezwykła zdolność transformacji i wszechstronność uczyniły go jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci kina XX wieku. Mając na koncie ikoniczne role, takie jak niezdarny inspektor Clouseau z serii „Różowa Pantera”, na [lipiec 2024] ma 99 lat. Jego życie, naznaczone zarówno wielkimi sukcesami, jak i osobistymi zmaganiami, stanowi fascynujący obraz artysty poszukującego własnej tożsamości w świecie ról, które odgrywał.

Urodził się jako Richard Henry Sellers, a imię Peter zostało mu nadane przez rodziców na cześć starszego brata, który zmarł przed jego narodzinami. Pochodzący z rodziny o mieszanych korzeniach religijnych – protestanckim ojcu i żydowskiej matce – sam aktor uznawał się za Żyda zgodnie z prawem religijnym. Jego edukacja, rozpoczęta w rzymskokatolickiej szkole St Aloysius’ College, została gwałtownie przerwana w wieku 14 lat z powodu wybuchu II wojny światowej, uniemożliwiając mu dalszą naukę poza Londynem.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na [lipiec 2024] ma 99 lat.
• Żona/Mąż: Anne Howe, Britt Ekland.
• Dzieci: Dwoje dzieci z Anne Howe, córka Victoria z Britt Ekland.
• Zawód: Aktor komediowy i dramatyczny, perkusista.
• Główne osiągnięcie: Ikoniczna rola inspektora Clouseau w serii „Różowa Pantera”, potrójna rola w „Dr Strangelove”, nominacja do Oscara za „Wystarczy być”.

Podstawowe informacje o Peterze Sellersie

Prawdziwe imiona i nazwisko oraz pochodzenie

Świat znał go jako Petera Sellersa, jednak jego prawdziwe imię brzmiało Richard Henry Sellers. Imię Peter zostało mu nadane przez rodziców na cześć jego starszego brata, który urodził się martwy. Ten wczesny, tragiczny epizod w rodzinnej historii odcisnął trwały ślad na psychice młodego Richarda, wpływając na jego późniejsze zmagania z poczuciem tożsamości. Sellers dorastał w zróżnicowanym środowisku religijnym; jego ojciec, Bill Sellers, był protestantem, podczas gdy matka, Peg, wyznawała judaizm. Sam aktor często podkreślał, że zgodnie z prawem żydowskim jest Żydem, dziedzicząc wiarę po matce.

Data i okoliczności śmierci

Peter Sellers zmarł 24 lipca 1980 roku w Londynie, w wieku zaledwie 54 lat. Bezpośrednią przyczyną jego śmierci był gwałtowny zawał serca. Jego odejście było szokiem dla świata filmu, który stracił jednego z najwybitniejszych komików swojego pokolenia. Zgon nastąpił w momencie, gdy aktor znajdował się u szczytu kariery po sukcesie filmu „Wystarczy być”.

Pochodzenie etniczne i religijne

Rodzice Petera Sellersa, Bill i Peg, reprezentowali różne tradycje religijne. Ojciec był protestantem, a matka Żydówką. Ta mieszanka kulturowa i religijna stanowiła integralną część jego wychowania. Sam Sellers, kierując się prawem żydowskim, uznawał swoje żydowskie pochodzenie ze strony matki, co było ważnym elementem jego tożsamości, choć często skomplikowanej.

Edukacja i jej zakończenie

Formalna edukacja Petera Sellersa zakończyła się przedwcześnie. Uczęszczał do rzymskokatolickiej szkoły St Aloysius’ College w Highgate, prowadzonej przez Braci Miłosierdzia. Jednakże, w wieku zaledwie 14 lat, w roku 1939, wybuch II wojny światowej spowodował ewakuację szkoły. Jego matka nie zgodziła się na jego wyjazd z Londynu, co zakończyło jego formalną ścieżkę edukacyjną w tym okresie.

Rodzina i życie prywatne Petera Sellersa

Relacja z matką

Więź Petera Sellersa z matką, Agnes Doreen „Peg” Sellers, była niezwykle silna, a według niektórych, jak jego przyjaciel Spike Milligan, wręcz „niezdrowa”. Jako jedynak, Sellers był nieustannie wspierany i motywowany przez matkę do rozwijania swojej kariery artystycznej. Ta silna zależność od matki kontrastowała z początkowymi wątpliwościami ojca co do jego talentu, kształtując wczesne lata jego życia i kariery.

Małżeństwa i dzieci

Życie osobiste Petera Sellersa było burzliwe i naznaczone dwoma małżeństwami. Pierwszym małżeństwem była Anne Howe, z którą miał dwoje dzieci. Drugą żoną została szwedzka aktorka Britt Ekland. Ich związek, choć krótki, był intensywny. Sellers poślubił Britt Ekland w 1964 roku, zaledwie dziesięć dni po pierwszym spotkaniu. Owocem tego związku była córka Victoria, urodzona w 1965 roku. Niestety, mimo początkowej fascynacji, ich małżeństwo okazało się trudne i zakończyło się rozwodem w 1968 roku.

Drugie małżeństwo z Britt Ekland

Małżeństwo Petera Sellersa z Britt Ekland rozpoczęło się w 1964 roku, po zaledwie dziesięciu dniach znajomości. Ten szybki ślub był wyrazem silnej fascynacji, która jednak nie przetrwała próby czasu. Para doczekała się córki, Victorii, urodzonej w 1965 roku. Mimo początkowej namiętności, związek był naznaczony burzami i nieporozumieniami, prowadząc do rozwodu w 1968 roku.

Problemy z tożsamością

Jednym z najbardziej intrygujących i zarazem tragicznym aspektów życia Petera Sellersa były jego głębokie problemy z tożsamością. Aktor często twierdził, że poza kreowanymi przez siebie postaciami, nie posiada własnego, autentycznego „ja”. Jego słynne stwierdzenie „nie ma żadnego prawdziwego Petera Sellersa” doskonale oddaje jego wewnętrzne rozdarcie. Te egzystencjalne rozterki pogłębiały jego depresję i poczucie niepewności, stanowiąc tło dla jego artystycznych poszukiwań.

Kariera zawodowa Petera Sellersa

Debiut i początki kariery

Debiut sceniczny

Kariera Petera Sellersa w świecie show-biznesu rozpoczęła się niemal od narodzin. Swoją pierwszą „rolę” zaliczył mając zaledwie dwa tygodnie, kiedy to został wyniesiony na scenę Kings Theatre w Southsea przez popularnego komika Dicka Hendersona. Był to symboliczny początek drogi, która miała doprowadzić go do międzynarodowej sławy.

Służba wojskowa i Gang Show

Podczas II wojny światowej Peter Sellers służył w Royal Air Force (RAF). Jego talent rozrywkowy szybko został dostrzeżony, co zaowocowało przeniesieniem do trupy rozrywkowej „Gang Show” Ralpha Readera. W ramach tej formacji występował z żołnierzami w Indiach, Birmie i na Cejlonie, rozwijając swoje umiejętności sceniczne i zdobywając pierwsze doświadczenia w pracy przed publicznością.

Praca w teatrze od podstaw

Zanim zdobył sławę, Peter Sellers zdobywał doświadczenie pracując od podstaw w teatrze. W wieku 15 lat rozpoczął pracę w Victoria Palace Theatre w Ilfracombe. Swoją karierę w teatrze zaczynał od najniższych stanowisk – jako dozorca, następnie awansował na biletera, usjera i asystenta kierownika sceny. Te wczesne doświadczenia dały mu gruntowną wiedzę o kulisach teatru i kształtowały jego profesjonalizm.

Przełom radiowy – „The Goon Show”

Prawdziwy przełom w karierze Petera Sellersa nastąpił w latach 1951–1960, kiedy to stał się jedną z głównych gwiazd kultowego programu BBC Radio „The Goon Show”. Wraz ze swoimi partnerami, Spike’em Milliganem, Harrym Secombe’em i Michaelem Bentine’em, zrewolucjonizował brytyjską komedię radiową. Program ten, pełen absurdalnego humoru i błyskotliwych improwizacji, przyniósł mu ogromną popularność i ugruntował jego pozycję jako wybitnego talentu komediowego. „The Goon Show” był kluczowym etapem w rozwoju jego kariery, pozwalającym na eksplorowanie różnorodnych postaci i głosów.

Międzynarodowa sława i role filmowe

Międzynarodowa sława jako Inspektor Clouseau (seria „Różowa Pantera”)

Największą rozpoznawalność na świecie Petera Sellersa przyniosła rola niezdarnego, lecz uroczego inspektora Jacques’a Clouseau w serii filmów „Różowa Pantera” (The Pink Panther). W postać tę wcielał się w pięciu filmach w latach 1963–1978, w tym w „Różowej Panterze” (1963), „Strzale w ciemności” (1964), „Inspektor Clouseau w akcji” (1968), „Powrocie Różowej Pantery” (1975) i „Uderzeniu Różowej Pantery” (1978). Jego kreacja inspektora Clouseau stała się ikoną kina komediowego, a sam aktor potrafił nadać tej postaci niezwykłą głębię i komizm. Frazy związane z tą postacią, takie jak „Clouseau in the Pink Panther” czy „Inspector Clouseau in the Pink”, na stałe wpisały się do historii kina.

Współpraca ze Stanleyem Kubrickiem

Peter Sellers pokazał swój niezwykły kunszt aktorski w dwóch wybitnych filmach Stanleya Kubricka. W „Lolicie” z 1962 roku wcielił się w postać Clare’a Quilty’ego. Jednak to w „Dr Strangelove” z 1964 roku, filmie będącym satyrą na zimnowojenny wyścig zbrojeń, Sellers zaprezentował swój pełny potencjał, brawurowo wcielając się w aż trzy różne role: kapitana Lionela Mandrake’a, prezydenta Merkina Muffleya oraz tytułowego doktora Strangelove’a. Jego występ w Dr Strangelove był majstersztykiem aktorskim, który przyniósł mu pierwszą nominację do Oscara w kategorii Najlepszy Aktor. W tym samym roku, w którym ukazał się „Dr Strangelove”, miało miejsce znaczący rozwój w technologii kosmicznej i polityce międzynarodowej, co stanowiło tło dla mrocznej satyry Kubricka.

„Lolita”

W filmie „Lolita” z 1962 roku, wyreżyserowanym przez Stanleya Kubricka, Peter Sellers wcielił się w rolę Clare’a Quilty’ego. Była to kolejna złożona kreacja, która pozwoliła aktorowi na zaprezentowanie jego umiejętności w bardziej dramatycznym i psychologicznym kontekście, potwierdzając jego wszechstronność poza domeną czystej komedii.

„Dr Strangelove”

„Dr Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb” z 1964 roku to film, w którym Peter Sellers zabłysnął w potrójnej roli. Jego kreacje kapitana Lionela Mandrake’a, prezydenta Merkina Muffleya oraz samego doktora Strangelove’a uznawane są za jedne z najwybitniejszych w historii kina. Ta rola przyniosła mu nominację do Oscara i ugruntowała jego pozycję jako aktora zdolnego do tworzenia złożonych i zapadających w pamięć postaci. Frazy takie jak „Dr Strangelove” i „Stanley Kubrick” są nierozerwalnie związane z jego karierą.

Ostatni wielki sukces – „Wystarczy być”

Tuż przed śmiercią, w 1979 roku, Peter Sellers zagrał rolę ogrodnika Chance’a w filmie „Being There” (Wystarczy być). Ta minimalistyczna i subtelna kreacja, oparta na fizyczności i niewerbalnym wyrazie, przyniosła mu uznanie krytyków, Złoty Glob dla najlepszego aktora w filmie komediowym lub musicalu oraz drugą nominację do Oscara w kategorii Najlepszy Aktor. Był to godny finał jego bogatej kariery filmowej.

Inne projekty filmowe (wymienione w faktach)

Poza najbardziej znanymi rolami, Peter Sellers brał udział w wielu innych produkcjach filmowych, które pozwoliły mu na dalsze rozwijanie jego talentu. Wśród nich znalazły się takie tytuły jak „Ghost in the Noonday Sun”, „The Great McGonagall”, „The Optimists”, „The Blockhouse”, „The Running Jumping” oraz „The Idiot Weekly”. Każda z tych ról, choć może mniej znana niż Clouseau czy postacie z filmów Kubricka, stanowiła kolejny element jego wszechstronnej kariery.

„Ghost in the Noonday Sun”

Film „Ghost in the Noonday Sun” to jedna z produkcji, w których wystąpił Peter Sellers, prezentując swoje aktorskie umiejętności w mniej typowej dla siebie roli. Szczegóły dotyczące jego udziału w tym obrazie, choć nie są szeroko rozpowszechnione, stanowią część jego bogatego dorobku filmowego.

„The Great McGonagall”

Udział Petera Sellersa w filmie „The Great McGonagall” wpisuje się w jego zamiłowanie do postaci ekscentrycznych i pełnych charakteru. Choć szczegóły tej roli nie są precyzyjnie opisane, obecność aktora w tej produkcji świadczy o jego ciągłym poszukiwaniu nowych wyzwań aktorskich.

„The Optimists”

W filmie „The Optimists” Peter Sellers wcielił się w kolejną postać, która pozwoliła mu na zaprezentowanie jego talentu aktorskiego. Choć szczegóły jego roli nie są precyzyjnie opisane, obecność aktora w tej produkcji podkreśla jego aktywność na ekranie w różnych gatunkach filmowych.

„The Blockhouse”

„The Blockhouse” to kolejny tytuł z filmografii Petera Sellersa, który świadczy o jego zaangażowaniu w różnorodne projekty. Aktor ten potrafił odnaleźć się zarówno w rolach komediowych, jak i tych o bardziej dramatycznym zabarwieniu, co czyniło go tak cennym dla przemysłu filmowego.

„The Running Jumping”

Udział Petera Sellersa w filmie „The Running Jumping” dopełnia obraz jego wszechstronności jako aktora. Każda z tych mniej znanych produkcji stanowiła kolejny etap jego artystycznej podróży, a jego obecność na ekranie zawsze dodawała tym filmom charakteru.

„The Idiot Weekly”

„The Idiot Weekly” to jedna z produkcji, w której Peter Sellers miał okazję wykazać się swoim talentem komediowym. Choć może nie jest to jego najbardziej znana rola, świadczy o jego zaangażowaniu w różnorodne projekty artystyczne, które pozwalały mu na eksperymentowanie z różnymi formami wyrazu.

„All Right, Jack”

Film „I’m All Right, Jack” z 1959 roku stanowił ważny moment w karierze Petera Sellersa, przynosząc mu uznanie krytyków i nagrody. Jego kreacja w tej produkcji, obok roli w „All Right, Jack”, ugruntowała jego pozycję jako jednego z najzdolniejszych brytyjskich aktorów komediowych lat 50. Sukces tego filmu był istotnym krokiem w kierunku jego późniejszej międzynarodowej sławy.

Nagrody i osiągnięcia Petera Sellersa

Peter Sellers był artystą o niezwykłym talencie, który został doceniony licznymi nagrodami i wyróżnieniami. Jego praca na ekranie wywarła znaczący wpływ na świat kina, przynosząc mu uznanie zarówno krytyków, jak i publiczności.

Nominacje do Oscara

Peter Sellers był trzykrotnie nominowany do Nagrody Akademii, co świadczy o uznaniu jego talentu przez amerykańską Akademię Filmową. Dwukrotnie ubiegał się o statuetkę dla Najlepszego Aktora Pierwszoplanowego: w 1965 roku za swoją wybitną rolę w „Dr Strangelove” oraz w 1980 roku za poruszającą kreację w „Wystarczy być”. Dodatkowo, otrzymał nominację w kategorii Najlepszy Krótkometrażowy Film Aktorski, co pokazuje wszechstronność jego talentu i zaangażowanie w różne formy kinematograficzne.

Zwycięstwo na gali Złotych Globów

W 1980 roku, za swoją ostatnią wielką rolę w filmie „Wystarczy być”, Peter Sellers został uhonorowany statuetką Złotego Globu dla najlepszego aktora w filmie komediowym lub musicalu. To prestiżowe wyróżnienie było kolejnym dowodem na jego mistrzostwo w kreowaniu postaci, które potrafiły rozbawić, ale i skłonić do refleksji. Było to jedno z ostatnich tak znaczących docenień jego pracy przed śmiercią.

Order Imperium Brytyjskiego (CBE)

Za swoje wybitne zasługi dla sztuki i kultury brytyjskiej, Peter Sellers został uhonorowany tytułem Komandora Orderu Imperium Brytyjskiego (Commander of the Order of the British Empire). To prestiżowe odznaczenie stanowiło oficjalne potwierdzenie jego znaczącego wkładu w rozwój brytyjskiego kina i teatru, a także międzynarodowe uznanie dla jego talentu.

Zdrowie Petera Sellersa

Problemy z sercem

Peter Sellers przez lata zmagał się z poważnymi problemami kardiologicznymi. Już w 1964 roku, w wieku zaledwie 39 lat, przeszedł pierwszy, bardzo ciężki atak serca. To wydarzenie na pewien czas zahamowało jego karierę filmową i zmusiło go do zwolnienia tempa. Problemy z sercem były niestety obecne przez większość jego dorosłego życia, stanowiąc stałe zagrożenie dla jego zdrowia i życia.

Kondycja psychiczna

Przez zdecydowaną większość swojego dorosłego życia, Peter Sellers cierpiał na depresję oraz stany lękowe. Jego zdrowie psychiczne uległo drastycznemu pogorszeniu w połowie lat 70. XX wieku. Stan ten był potęgowany przez nadużywanie alkoholu oraz narkotyków, co pogłębiało jego wewnętrzne cierpienie i wpływało na jego zachowanie, zarówno na planie, jak i w życiu prywatnym. Sellers struggled with depression and his physical and mental health, especially in the mid-1970s, exacerbated by alcohol and drug problems.

Muzyczne pasje Petera Sellersa

Talent perkusyjny

Zanim Peter Sellers stał się rozpoznawalnym aktorem, rozwijał swoją karierę jako zawodowy perkusista jazzowy. W czasie II wojny światowej koncertował z różnymi zespołami, gdzie jego talent perkusyjny został doceniony. Spike Milligan, jego bliski współpracownik, wielokrotnie podkreślał, że Peter miał potencjał stać się jednym z najlepszych perkusistów w kraju. Jego zamiłowanie do rytmu i muzyki pozostało z nim przez całe życie, choć to aktorstwo przyniosło mu największą sławę.

Kontrowersje i skandale związane z Peterem Sellersem

Trudny charakter na planie

Peter Sellers był znany ze swojego niezwykle trudnego charakteru i wybuchowego temperamentu. Często popadał w konflikty z reżyserami i innymi aktorami, a jego zachowanie na planie określane było jako nieprzewidywalne. Ta trudna osobowość, choć czasem przynosiła komiczne sytuacje, często utrudniała pracę na planie i wpływało na relacje zawodowe. Sellers had a reputation for being difficult with his directors and co-stars.

Sztuczki w celu zdobycia pracy

Na początku swojej kariery, zdesperowany brakiem zleceń, Peter Sellers uciekał się do niekonwencjonalnych metod, aby zdobyć pracę. Jednym z najbardziej pamiętnych przykładów było jego zagranie głosem Kennetha Horne’a, wielkiej gwiazdy radia, podczas rozmowy telefonicznej z producentem BBC Royem Speerem. Ta nietypowa sztuczka, choć ryzykowna, świadczyła o jego determinacji i kreatywności w dążeniu do celu.

Ciekawostki i mniej znane fakty o Peterze Sellerse

Zdolności mimiczne

Peter Sellers posiadał niemal nadludzką zdolność naśladowania. Potrafił perfekcyjnie odtworzyć dowolny akcent, sposób mówienia czy manieryzm, co stało się fundamentem jego niezwykłej techniki aktorskiej. Ta umiejętność pozwalała mu na tworzenie wiarygodnych i zapadających w pamięć postaci, często z pozoru odległych od jego własnej osobowości.

Warto wiedzieć: Sellers miał wyjątkowy talent do naśladowania głosów i akcentów, co pozwalało mu na wcielanie się w szeroką gamę postaci.

Pasja do boksu

Aktor darzył wielkim podziwem XIX-wiecznego boksera Daniela Mendozę, z którym był spokrewniony przez matkę. Portret Mendozy wisiał w jego biurze, co świadczyło o tym, jak ważną postacią był dla Sellersa. Ta fascynacja sportem i jego legendami była kolejnym elementem bogatego świata wewnętrznego aktora.

Praca w teatrze od podstaw

W wieku 15 lat, Peter Sellers rozpoczął swoją przygodę z teatrem od najniższych stanowisk w Victoria Palace Theatre w Ilfracombe. Zaczynał jako dozorca, a następnie awansował na biletera, usjera i asystenta kierownika sceny. Te wczesne doświadczenia dały mu unikalne spojrzenie na funkcjonowanie teatru i ukształtowały jego profesjonalizm.

Najważniejsze filmy i programy radiowe Petera Sellersa

• „The Goon Show” (program radiowy, 1951–1960)
• „The Ladykillers” (1955)
• „I’m All Right, Jack” (1959)
• „The Mouse That Roared” (1959)
• „Lolita” (1962)
• „Dr Strangelove” (1964)
• „The Pink Panther” (1963)
• „A Shot in the Dark” (1964)
• „The Return of the Pink Panther” (1975)
• „The Pink Panther Strikes Again” (1976)
• „Being There” (1979)

Nagrody i nominacje Petera Sellersa

Peter Sellers był aktorem o niezwykłej charyzmie i wszechstronności, którego życie było równie barwne i skomplikowane jak kreowane przez niego postacie. Mimo wewnętrznych zmagań z tożsamością i zdrowiem, udowodnił, że prawdziwy artysta potrafi przekuć swoje demony w niezapomniane kreacje, które na zawsze wpisały się w historię kina, czyniąc go jedną z najważniejszych postaci komedii XX wieku.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Peter_Sellers