Mendelssohn: Felix Mendelssohn-Bartholdy – kompozytor, geniusz muzyczny

14

Felix Mendelssohn, urodzony 3 lutego 1809 roku, był wybitnym niemieckim kompozytorem, pianistą i dyrygentem epoki romantyzmu. Zmarł w wieku zaledwie 38 lat, pozostawiając po sobie bogate dziedzictwo muzyczne, w tym uwielbiany na całym świecie Marsz Weselny. Jego twórczość, silnie zakorzeniona w tradycji barokowej, przyniosła mu uznanie już w młodym wieku, a jego działalność przyczyniła się do odrodzenia twórczości Johanna Sebastiana Bacha.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na 4 listopada 1847 roku miał 38 lat.
• Żona/Mąż: Nie podano informacji.
• Dzieci: Nie podano informacji.
• Zawód: Kompozytor, pianista, dyrygent.
• Główne osiągnięcie: Przyczynił się do odrodzenia twórczości Johanna Sebastiana Bacha, autor Marsza Weselnego.

Podstawowe informacje o Felixie Mendelssohnie

Jakub Ludwik Felix Mendelssohn Bartholdy, znany powszechnie jako Felix Mendelssohn, urodził się 3 lutego 1809 roku w Hamburgu. Jego życie, choć krótkie, było niezwykle intensywne i obfitujące w dokonania artystyczne. Felix Mendelssohn zmarł 4 listopada 1847 roku w Lipsku, w wieku zaledwie 38 lat, w wyniku pogorszenia stanu zdrowia po serii udarów.

Pochodził ze znanej rodziny niemieckich Żydów; jego dziadkiem był ceniony filozof Moses Mendelssohn. Rodzina, w tym ojciec Felixa, bankier Abraham Mendelssohn, przyjęła chrześcijaństwo, a do nazwiska dodano „Bartholdy” na prośbę wuja. Sam Felix został ochrzczony w obrządku reformowanym w wieku siedmiu lat.

Rodzina i życie prywatne Felixa Mendelssohna

Silne więzi rodzinne, zwłaszcza z siostrą Fanny, miały duży wpływ na życie Felixa Mendelssohna. Fanny, która sama była utalentowaną kompozytorką, często publikowała swoje utwory pod nazwiskiem brata ze względu na ówczesne ograniczenia dla kobiet w świecie muzyki. Ta niezwykła artystyczna i emocjonalna relacja była dla Felixa niezwykle ważna.

Rodzina Mendelssohnów była zmuszona do ucieczki z Hamburga do Berlina w 1811 roku, aby uniknąć francuskich represji związanych z łamaniem blokady kontynentalnej przez bank rodziny. Felix dorastał w środowisku intelektualnym – w salonie prowadzonym przez jego rodziców w Berlinie bywali najwybitniejsi myśliciele i artyści epoki, co niewątpliwie poszerzało jego horyzonty.

Kariera i edukacja muzyczna Felixa Mendelssohna

Uznawany za cudowne dziecko, Felix Mendelssohn wykazywał niezwykłe zdolności muzyczne od najmłodszych lat. Lekcje gry u wirtuoza Ignaza Moschelesa w 1824 roku zakończyły się stwierdzeniem, że młody Felix praktycznie nie potrzebuje dalszej nauki. Jego edukacja pod okiem Carla Friedricha Zeltera od 1819 roku w zakresie kontrapunktu i kompozycji, wpłynęła na jego konserwatywne upodobania muzyczne i fascynację tradycją barokową.

Pierwszy publiczny występ Felixa miał miejsce w wieku zaledwie dziewięciu lat. Jako nastolatek skomponował 13 symfonii smyczkowych, które były wykonywane przez prywatną orkiestrę rodzinną. Przełomowym momentem w jego karierze było historyczne wykonanie „Pasji według św. Mateusza” Bacha w Berlinie w 1829 roku, które zorganizował i poprowadził w wieku 20 lat. To wydarzenie zapoczątkowało renesans twórczości Bacha w Europie i ugruntowało pozycję Mendelssohna jako wizjonera i obrońcy dziedzictwa muzycznego.

Chronologia kariery Felixa Mendelssohna

• 1809: Narodziny Felixa Mendelssohna w Hamburgu.
• 1811: Rodzina ucieka z Hamburga do Berlina.
• 1818: Pierwszy publiczny koncert w wieku 9 lat.
• 1819: Rozpoczęcie studiów kompozycji u Carla Friedricha Zeltera.
• 1821: Spotkanie z Johannem Wolfgangiem von Goethem.
• 1824: Nauka u wirtuoza fortepianu Ignaza Moschelesa.
• 1825: Tłumaczenie komedii Terencjusza.
• 1826–1829: Uczestnictwo w wykładach Georga Wilhelma Friedricha Hegla.
• 1829: Historyczne wykonanie „Pasji według św. Mateusza” Bacha w Berlinie, inicjujące renesans twórczości Bacha.
• 1830: Rozpoczęcie podróży po Europie.
• 1835: Objęcie stanowiska dyrygenta orkiestry Gewandhaus w Lipsku.
• 1836: Premiera oratorium „Paulus” w Düsseldorfie.
• 1837: Dyrygentura w Birmingham w Wielkiej Brytanii.
• 1839: Dyrygentura w Berlinie.
• 1842: Powołanie na stanowisko dyrektora generalnego muzyki w Prusach.
• 1843: Założenie Konserwatorium Lipskiego.
• 1844: Dyrygentura w Londynie.
• 1846: Premiera oratorium „Elias” w Birmingham.
• 1847: Śmierć Felixa Mendelssohna w Lipsku.

Najważniejsze dzieła Felixa Mendelssohna

Dorobek kompozytorski Felixa Mendelssohna obejmuje różnorodne gatunki muzyczne. Do jego najbardziej znanych dzieł orkiestrowych należą Symfonia nr 4 „Włoska” oraz Symfonia nr 3 „Szkocka”. Jego uwertura „Hebrydy” (zwana też „Jaskinia Fingala”) jest doskonałym przykładem malowania dźwiękiem krajobrazów. Nieodłącznym elementem muzyki ślubnej na całym świecie jest jego „Marsz Weselny”, będący częścią muzyki do „Snu nocy letniej” Szekspira.

Felix Mendelssohn był prekursorem w gatunku uwertury koncertowej. Już w wieku 17 lat skomponował uwerturę do „Snu nocy letniej”, która stanowiła zapowiedź późniejszych dzieł programowych. Jego cykl „Pieśni bez słów” (Lieder ohne Worte) to zbiór krótkich, lirycznych utworów fortepianowych, które doskonale ilustrują jego subtelny i melodyjny styl. Kompozytor jest również autorem ważnych dzieł kameralnych i koncertów, w tym słynnego Koncertu skrzypcowego e-moll op. 64, który pozostaje kluczowym utworem w repertuarze skrzypcowym.

Osiągnięcia i dziedzictwo Felixa Mendelssohna

Już jako dwunastolatek, w 1821 roku, Felix Mendelssohn zrobił ogromne wrażenie na Johannie Wolfgangu von Goethem, który porównał go do młodego Mozarta, podkreślając jego niezwykłą dojrzałość. Mendelssohn cieszył się ogromną popularnością w Wielkiej Brytanii, gdzie odbył dziesięć podróży, a wiele jego ważnych dzieł miało tam swoje premiery. Jego działalność dyrygencka i pedagogiczna, w tym założenie Konserwatorium Lipskiego, miały znaczący wpływ na rozwój europejskiej edukacji muzycznej.

Pod koniec XIX wieku twórczość Mendelssohna była niesłusznie marginalizowana, między innymi ze względu na narastający antysemityzm i krytykę ze strony Richarda Wagnera. Obecnie jego muzyka jest doceniana za oryginalność i mistrzostwo, stanowiąc cenny wkład w nurt romantyzmu. Jego dziedzictwo muzyczne wciąż inspiruje artystów i słuchaczy na całym świecie.

Warto wiedzieć: Choć przez lata „Sonata Wielkanocna” była błędnie przypisywana Felixowi, w latach 70. XX wieku ustalono, że jej autorką była jego utalentowana siostra, Fanny Mendelssohn.

Ciekawostki z życia Felixa Mendelssohna

Felix Mendelssohn posiadał wszechstronne wykształcenie, obejmujące nie tylko muzykę, ale także sztukę, literaturę, języki i filozofię. W wieku 16 lat, w 1825 roku, z powodzeniem przetłumaczył komedię Terencjusza, co umożliwiło mu podjęcie studiów na Uniwersytecie Berlińskim. W latach 1826–1829 słuchał wykładów wybitnych intelektualistów, w tym Georga Wilhelma Friedricha Hegla, co świadczy o jego głębokim zainteresowaniu filozofią i estetyką.

Sam Mendelssohn, mimo sukcesów, potrafił zachować dystans i poczucie humoru. Po historycznym wykonaniu „Pasji według św. Mateusza” Bacha, z charakterystycznym dowcipem zauważył: „Pomyśleć, że potrzeba było aktora i syna Żyda, aby przywrócić światu największą chrześcijańską muzykę!”. Ten komentarz podkreśla złożoność jego tożsamości i jego stosunek do dziedzictwa kulturowego. Jego wkład w muzykę epoki romantyzmu jest niepodważalny, a jego kompozycje nadal goszczą na światowych scenach koncertowych.

Felix Mendelssohn, jako jeden z najwybitniejszych kompozytorów romantyzmu, pozostawił po sobie dziedzictwo o ogromnej wartości artystycznej. Jego twórczość, charakteryzująca się niezrównaną melodyjnością, doskonałością formy i głębią wyrazu, stanowi trwały filar światowego dziedzictwa muzycznego i wciąż inspiruje kolejne pokolenia.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Felix_Mendelssohn