Marlon Brando: Ikona aktorstwa, buntownik i geniusz kina

21

Marlon Brando Jr. (ur. 3 kwietnia 1924, zm. 1 lipca 2004) to postać, która na zawsze odcisnęła swoje piętno na historii światowego kina. Uznawany za jednego z najwybitniejszych i najbardziej wpływowych aktorów XX wieku, Brando zrewolucjonizował sposób gry aktorskiej, wprowadzając do głównego nurtu Hollywood aktorstwo metodologiczne. Choć jego korzenie sięgały głównie Niemiec, Holandii, Anglii i Irlandii, a sam aktor wyrażał głębokie przywiązanie do tej ostatniej, jego kreacje często kojarzone były z postaciami o włoskim rodowodzie, z których najsłynniejsza to Vito Corleone w „Ojcu chrzestnym”. W wieku 80 lat, pozostawił po sobie bogate dziedzictwo, które do dziś inspiruje kolejne pokolenia artystów.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na lipiec 2004 roku miał 80 lat.
• Żona/Mąż: Był trzykrotnie żonaty.
• Dzieci: Doczekał się jedenastu dzieci.
• Zawód: Aktor, reżyser.
• Główne osiągnięcie: Dwa Oscary dla najlepszego aktora pierwszoplanowego, przełomowe role w historii kina, rewolucja w aktorstwie metodologicznym.

Podstawowe informacje o Marlonie Brando

Marlon Brando Jr. urodził się 3 kwietnia 1924 roku w Omaha w stanie Nebraska, a zmarł 1 lipca 2004 roku w Los Angeles w Kalifornii, w wieku 80 lat. Jego pochodzenie było złożone, obejmowało korzenie niemieckie, holenderskie, angielskie i irlandzkie, z którymi czuł silną więź. Już w połowie lat 90. XX wieku wyrażał swoje przywiązanie do Irlandii, deklarując, że nigdzie nie czuje się tak bardzo w domu. Jego kariera aktorska, choć naznaczona zarówno triumfami, jak i trudnościami, na zawsze zmieniła oblicze amerykańskiego kina, czyniąc go jedną z jego najbardziej ikonicznych postaci.

Rodzina i życie prywatne Marlon Brando

Dzieciństwo i rodzina

Ojciec Marlona Brando, Marlon Brando Sr., pracował jako handlowiec, podczas gdy jego matka, Dorothy Pennebaker, była aktorką teatralną. To matka mogła zaszczepić w nim zamiłowanie do sztuki. Wczesne dzieciństwo Brando było naznaczone silną więzią z rodzinną gospodynią, której odejście na skutek zamążpójścia mogło wywołać u niego trwałe poczucie porzucenia. Brando miał dwie starsze siostry: Jocelyn, która również wybrała karierę aktorską, oraz Frances. Przez całe życie utrzymywał bliską przyjaźń z aktorem Wallym Coxem, którego poznał w dzieciństwie.

Życie uczuciowe i związki

Życie osobiste Marlona Brando było burzliwe i skomplikowane. Aktor był trzykrotnie żonaty. Jego żonami były kolejno Anna Kashfi, Movita Castaneda i Tarita Teriipaią, którą poznał na planie filmu „Bunt na Bounty”. Związki te, choć ważne dla jego biografii, stanowiły jedynie fragment bogatego i często trudnego życia osobistego aktora, które było naznaczone licznymi zawirowaniami i skandalami.

Dzieci Marlon Brando

Marlon Brando doczekał się w sumie jedenastu dzieci. Wśród nich, największą rozpoznawalność medialną zdobyli jego syn Christian oraz córka Cheyenne. Ich życie, podobnie jak życie samego aktora, było naznaczone wieloma tragediami, które rzucały cień na dziedzictwo jego rodziny. Poza Christianem i Cheyenne, wśród jego potomstwa znajdują się między innymi Rebecca Brando oraz trójka innych dzieci.

Kariera aktorska Marlon Brando

Początki kariery i przełomowe role

Marlon Brando jest powszechnie uznawany za jednego z pionierów wprowadzenia aktorstwa metodologicznego do głównego nurtu Hollywood. Jego innowacyjne podejście do tworzenia postaci zrewolucjonizowało sposób gry aktorskiej. Na Broadwayu zadebiutował w 1944 roku w sztuce „I Remember Mama”. Jednak to rola Stanleya Kowalskiego w „Tramwaju zwanym pożądaniem” (A Streetcar Named Desire) z 1947 roku ugruntowała jego pozycję jako wschodzącej gwiazdy. Jego debiutem filmowym była rola sparaliżowanego weterana wojennego w filmie „The Men” z 1950 roku. Do tej roli Brando przygotowywał się niezwykle metodycznie, spędzając miesiąc w szpitalu dla weteranów, co świadczyło o jego głębokim zaangażowaniu w zawód.

Ikona buntu i powrót na szczyt

W latach 50. XX wieku Marlon Brando stał się ikoną buntu. Jego postać Johnny’ego Strablera w filmie „The Wild One” z 1953 roku, z charakterystycznym wizerunkiem na motocyklu, stała się symbolem pokoleniowej alienacji i młodzieńczego sprzeciwu. Po okresie pewnego spadku popularności w latach 60., aktor powrócił na szczyt w 1972 roku, wcielając się w postać Vito Corleone w epickim filmie „Ojciec chrzestny” (The Godfather) w reżyserii Francisa Forda Coppoli. Ta rola do dziś uważana jest za jedną z najwybitniejszych kreacji aktorskich w historii kina, a sam film „the godfather” stał się kamieniem milowym w historii kinematografii.

Reżyserski debiut i ostatnie role

W 1961 roku Marlon Brando zadebiutował jako reżyser, tworząc western „One-Eyed Jacks”, w którym jednocześnie zagrał główną rolę. Było to ambitne przedsięwzięcie, które ukazało jego wszechstronność. Jego ostatnimi występami filmowymi były role w filmach „Wyspa doktora Moreau” (The Island of Dr. Moreau) z 1996 roku oraz „Rozgrywka” (The Score) z 2001 roku, gdzie miał okazję wystąpić u boku Roberta De Niro. Te role, choć znaczące, stanowiły ostatnie rozdziały w jego bogatej i wielowymiarowej karierze.

Nagrody i osiągnięcia Marlona Brando

Oscary i Złote Globy

Marlon Brando zdobył dwa prestiżowe Oscary dla najlepszego aktora pierwszoplanowego. Pierwszą statuetkę otrzymał za rolę dokera w filmie „Na nabrzeżach” (On the Waterfront) z 1954 roku, pod reżyserią Elii Kazana. Drugiego Oscara zdobył za niezapomnianą kreację Vito Corleone w „Ojcu chrzestnym” w 1972 roku. Oprócz tych najważniejszych nagród, jego talent został doceniony dwoma Złotymi Globami, trzema nagrodami BAFTA oraz nagrodą dla najlepszego aktora na Festiwalu Filmowym w Cannes. Był ośmiokrotnie nominowany do Nagrody Akademii, co świadczy o jego stałej obecności w czołówce światowego kina przez wiele dekad.

Kluczowe nominacje do Oscara

Nominacje do Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego, które otrzymał Marlon Brando, obejmowały jego wybitne role w filmach takich jak „Viva Zapata!” (1952), „Juliusz Cezar” (1953), „Sayonara” (1957), „Ostatnie tango w Paryżu” (Last Tango in Paris, 1972) oraz „Sucha biała pora” (A Dry White Season, 1989). Te liczne nominacje potwierdzają jego konsekwentne uznanie w branży filmowej na przestrzeni wielu lat.

Inne prestiżowe nagrody

Talent Marlona Brando był doceniany również poza głównymi nagrodami filmowymi. W 1979 roku został uhonorowany nagrodą Emmy dla najlepszego aktora drugoplanowego za swój występ w miniserialu „Roots: The Next Generations”. Jego bogata filmografia, obejmująca tak różnorodne produkcje jak „Tramwaj zwany pożądaniem” czy „Czas Apokalipsy”, zaowocowała wieloma wyróżnieniami i ugruntowała jego pozycję jako aktora ikonicznego i niepowtarzalnego.

Kluczowe filmy w karierze Marlona Brando

Kontrowersje i skandale związane z Marlonem Brando

Skandal na gali Oscarowej

W 1973 roku Marlon Brando wywołał jeden z największych skandali w historii ceremonii rozdania Oscarów, odmawiając przyjęcia statuetki za rolę w „Ojcu chrzestnym”. Zamiast niego na scenę wysłał Sacheen Littlefeather, która w jego imieniu wygłosiła oświadczenie, zwracając uwagę na złe traktowanie rdzennych Amerykanów przez Hollywood i społeczeństwo. Był to symboliczny akt protestu, który odbił się szerokim echem.

Kontrowersje wokół filmów

Niektóre filmy z udziałem Brando wzbudzały ogromne kontrowersje, szczególnie „Ostatnie tango w Paryżu” (Last Tango in Paris) z 1972 roku w reżyserii Bernardo Bertolucciego, które wywołało burzę ze względu na śmiałe sceny erotyczne. Relacje między Brando, reżyserem a aktorką Marią Schneider podczas pracy nad tym filmem były napięte, co dodawało dramatyzmu już i tak kontrowersyjnej produkcji. W filmie „Czas Apokalipsy” (Apocalypse Now) z 1979 roku, jego rola stała się legendarna z innych powodów – pojawił się na planie z dużą nadwagą i nieprzygotowany, co zmusiło reżysera Francisa Forda Coppolę do improwizacji i filmowania go głównie w cieniu, aby ukryć jego kondycję fizyczną.

Trudności na planie filmowym

Marlon Brando był znany z trudnego charakteru na planie filmowym. Często odmawiał uczenia się tekstu na pamięć, preferując korzystanie z tablic z zapisanymi kwestiami (cue cards), które umieszczano poza zasięgiem wzroku kamery. Takie zachowanie nierzadko prowadziło do konfliktów z reżyserami i innymi członkami ekipy. Mimo ogromnej sławy, Brando publicznie wyrażał pogardę dla zawodu aktora, nazywając go zajęciem dla ludzi niedojrzałych. Jego podejście do aktorstwa było jednak głęboko zakorzenione w jego metodzie, co udowodnił między innymi wkładając watę do ust, aby nadać swojej postaci w „Ojcu chrzestnym” charakterystyczny wygląd szczęki.

Problemy osobiste w późniejszych latach życia

Ostatnie dwie dekady życia Marlona Brando były naznaczone licznymi problemami osobistymi. Oprócz jego własnych zmagań z zaburzeniami nastroju i znaczną nadwagą, jego dzieci również borykały się z poważnymi kłopotami prawnymi. Te trudności rzutowały na jego wizerunek w oczach opinii publicznej i stanowiły mroczny kontrapunkt dla jego wcześniejszych, spektakularnych sukcesów.

Zdrowie Marlon Brando

Już na początku swojej drogi, marzenia o karierze wojskowej Brando zostały przekreślone przez kontuzję kolana, znaną jako „trick knee”, której nabawił się podczas gry w futbol w akademii wojskowej. W późniejszych latach życia aktor zmagał się z dużą nadwagą oraz szeregiem problemów zdrowotnych, które znacząco ograniczały jego aktywność zawodową i osobistą, wpływając na jego codzienne funkcjonowanie.

Ciekawostki z życia Marlon Brando

Edukacja i początki

Jako uczeń Libertyville High School, Marlon Brando wykazywał talent sportowy i aktorski, jednak z pozostałych przedmiotów miał trudności, co doprowadziło do jego wydalenia ze szkoły w 1941 roku. Podczas nauki w Shattuck Military Academy został ukarany za niesubordynację wobec oficera. Po próbie potajemnego wymknięcia się do miasta, władze uczelni wojskowej zdecydowały o jego usunięciu. Przed rozpoczęciem kariery aktorskiej w Nowym Jorku, Brando pracował fizycznie jako kopacz rowów – była to praca załatwiona mu przez ojca po tym, jak syn rzucił szkołę.

Wpływ na aktorstwo metodologiczne

Marlon Brando jest postacią kluczową dla rozwoju aktorstwa metodologicznego w Stanach Zjednoczonych. Choć powszechnie uważano go za ucznia Lee Strasberga, Brando publicznie wyrażał wobec niego dystans, nazywając Strasberga ambitnym i samolubnym człowiekiem, który przypisywał sobie cudze zasługi. Za swoją prawdziwą mentorkę uważał wyłącznie Stellę Adler, która wpoiła mu fundamentalne zasady metody aktorskiej. Jego unikalne podejście do ról, polegające na głębokim zanurzeniu się w psychikę postaci, zrewolucjonizowało sposób pracy aktorów w Hollywood.

Charakterystyczne cechy ról

Brando był znany z nietypowych metod przygotowania do ról. Potrafił na przykład włożyć watę do ust, aby nadać swojej postaci w „Ojcu chrzestnym” charakterystyczny wygląd szczęki, co stało się jednym z jego znaków rozpoznawczych. Jego rola w „Czasie apokalipsy” (Apocalypse Now) jest legendarna również dlatego, że pojawił się na planie z dużą nadwagą i nieprzygotowany, co zmusiło reżysera Francisa Forda Coppolę do improwizacji i filmowania go w cieniu. Te przykłady pokazują, jak Brando potrafił przekraczać granice i wpływać na proces twórczy nawet wbrew pierwotnym założeniom.

Prywatne pasje i poglądy

Podczas lekcji u Stelli Adler, gdy poproszono klasę o udawanie kurczaków, na które zaraz spadnie bomba atomowa, Brando jako jedyny siedział spokojnie, twierdząc, że jako kurczak nie ma pojęcia, czym jest bomba. Ilustruje to jego nietypowe podejście do interpretacji zadań. Mimo ogromnej sławy, Brando często wyrażał pogardę dla zawodu aktora, nazywając go zajęciem dla ludzi niedojrzałych. Przez lata aktywnie wspierał ruchy na rzecz praw obywatelskich, w tym działalność Czarnych Panter. W poszukiwaniu prywatności kupił własną wyspę na Pacyfiku – atol Tetiaroa w Polinezji Francuskiej, gdzie spędzał czas z dala od zgiełku świata.

Nagrody i wyróżnienia Marlona Brando

Warto wiedzieć: Marlon Brando był jednym z pierwszych aktorów, którzy otrzymali gażę w wysokości 1 miliona dolarów za rolę, co podkreśla jego status gwiazdy i wartość artystyczną, która znacząco wpłynęła na rynek filmowy.

Marlon Brando pozostawił po sobie dziedzictwo niezwykłego artysty, którego innowacyjne podejście do aktorstwa i niezapomniane kreacje na zawsze odmieniły oblicze światowego kina. Jego wpływ na rozwój sztuki aktorskiej jest niepodważalny, a jego filmy stanowią kanon kinematografii, wciąż inspirując i poruszając widzów na całym świecie.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Marlon_Brando