Maria Callas: legendarna śpiewaczka operowa, primadonna stulecia

14

Maria Callas, urodzona 2 grudnia 1923 roku w Nowym Jorku, była jedną z najbardziej charyzmatycznych i wpływowych śpiewaczek operowych XX wieku, która na stałe zapisała się w historii muzyki jako „La Divina”. Posiadała greckie i włoskie obywatelstwo, a jej niezwykły talent i dramatyczny styl wykonania zdefiniowały na nowo postać primadonny. Jej życie, naznaczone zarówno spektakularnymi sukcesami na scenach operowych całego świata, jak i burzliwym życiem prywatnym, w tym głośnym romansem z Arystotelesem Onassisem, do dziś fascynuje i inspiruje.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na marzec 2024 roku Maria Callas miałaby 100 lat.
• Żona/Mąż: Giovanni Battista Meneghini (mąż).
• Dzieci: Brak informacji o dzieciach.
• Zawód: Śpiewaczka operowa (sopran dramatyczny).
• Główne osiągnięcie: Zrewolucjonizowanie interpretacji operowej, przywrócenie do łask dzieł bel canto i zdefiniowanie na nowo roli primadonny.

Podstawowe informacje o Marii Callas

Prawdziwe nazwisko Marii Callas brzmiało Maria Anna Cecilia Sophia Kalogeropoulou, choć na jej nowojorskim akcie urodzenia widnieje uproszczona forma Sophie Cecilia Kalos. Artystka przyszła na świat 2 grudnia 1923 roku w szpitalu Flower Fifth Avenue Hospital na Manhattanie w Nowym Jorku. Maria Callas była córką greckich imigrantów. Jej ojciec, chcąc ułatwić wymowę rodowego nazwiska Kalogeropoulos w Stanach Zjednoczonych, skrócił je najpierw do „Kalos”, a następnie do „Callas”. Posiadała potrójne powiązania państwowe – była obywatelką Grecji oraz Włoch. Obywatelstwa amerykańskiego zrzekła się w 1966 roku.

Zmarła 16 września 1977 roku w Paryżu w wieku zaledwie 53 lat. Zgodnie z jej ostatnią wolą, prochy Marii Callas zostały rozproszone nad Morzem Egejskim w Grecji, podkreślając jej silną więź z greckimi korzeniami. Choć urodziła się w Nowym Jorku, to Europa stała się miejscem, gdzie jej talent został w pełni doceniony.

Rodzina i życie prywatne Marii Callas

Relacje w rodzinie Marii Callas były naznaczone trudnościami. Jej rodzice, George i Litsa, tworzyli niedopasowaną parę – ojciec był spokojnym człowiekiem bez artystycznych ambicji, podczas gdy Litsa była towarzysko ambitna i marzyła o karierze w sztuce. Ogromnym ciosem dla rodziny była śmierć brata Marii, Vassilisa, na zapalenie opon mózgowych latem 1922 roku, co stanowiło jeden z powodów decyzji o emigracji do USA. Sama Maria czuła się w dzieciństwie „brzydkim kaczątkiem” – była otyła i mało popularna w porównaniu do swojej pięknej siostry Jackie. Twierdziła, że matka odebrała jej dzieciństwo, zmuszając ją do śpiewania. Podczas okupacji Grecji, matka zmuszała Marię do kontaktów z włoskimi i niemieckimi żołnierzami, aby zdobywać jedzenie i pieniądze dla rodziny, co pozostawiło głęboką urazę. Po nieudanej próbie pogodzenia się z matką w 1950 roku, Maria całkowicie zerwała z nią kontakt.

W życiu osobistym Marii Callas kluczowe związki miały znaczący wpływ. W 1949 roku poślubiła Giovanniego Battistę Meneghiniego. Jej najsłynniejszym i najbardziej burzliwym związkiem był jednak trwający w latach 1959–1968 romans z greckim magnatem transportowym Arystotelesem Onassisem. Ten związek był stałym tematem tabloidów na całym świecie.

Edukacja Marii Callas

Początki edukacji muzycznej Marii Callas miały miejsce w Grecji. Po powrocie do Aten w 1937 roku, Maria próbowała dostać się do Konserwatorium Ateńskiego, jednak została odrzucona z powodu braku znajomości teorii muzyki. Jej pierwszą nauczycielką była Maria Trivelli, która jako pierwsza zauważyła, że Maria nie jest kontraltem, lecz sopranem dramatycznym i pracowała nad podniesieniem skali jej głosu. Jako nastolatka, Maria była modelową studentką – uczyła się po 5-6 godzin dziennie, a w Konserwatorium przebywała od 10 rano do wyjścia ostatniego ucznia, co świadczy o jej dyscyplinie i fanatyzmie w nauce.

Kluczową rolę w edukacji Marii Callas odegrała hiszpańska sopranistka Elvira de Hidalgo. Nauczyła ona młodą artystkę techniki *bel canto*, kładąc nacisk na utrzymanie nawet ciężkiego głosu w lekkości i elastyczności. De Hidalgo kształciła ją w zakresie skomplikowanych ozdobników, skal i tryli, co stanowiło fundament jej wokalnej perfekcji. Jej historia pokazuje, że początkowe odrzucenie przez szkołę nie przekreśla szansy na światową karierę.

Kariera zawodowa Marii Callas

Debiut zawodowy Marii Callas przypadł na trudne czasy – w lutym 1941 roku wystąpiła w małej roli Beatrice w operetce „Boccaccio” Franza von Suppé. Jej pierwszą główną rolą była Tosca, którą wykonała w sierpniu 1942 roku. Ta interpretacja została uznana za genialną, a krytycy nazwali ją „nową gwiazdą na greckim firmamencie”. W 1944 roku Callas wystąpiła jako Leonora w greckojęzycznej produkcji „Fidelio” Beethovena, która odbyła się w starożytnym Odeonie Heroda Attyka, co było triumfem. 14 września 1945 roku Maria Callas opuściła Grecję i wróciła do USA, z zamiarem odnalezienia ojca i rozwoju kariery na arenie międzynarodowej.

Maria Callas była fenomenem ze względu na rozpiętość swojego repertuaru, obejmującego dzieła od klasycznej *opera seria*, przez utwory Donizettiego i Belliniego, aż po wymagające dzieła Verdiego, Pucciniego i Wagnera. Dzięki swoim niezwykłym talentom muzycznym i aktorskim zyskała przydomek „La Divina” (Boska), a Leonard Bernstein określił ją mianem „Biblii opery”, co podkreślało jej autorytet w świecie muzyki klasycznej. Jej głos charakteryzował się ciepłym, lirycznym i intensywnym tonem, który według nauczycielki Marii Trivelli „wirował i buchał jak płomień”. Posiadała niesamowitą naturalną biegłość i umiejętność wykonywania najtrudniejszych arii z najwyższą muzykalnością. Zrewolucjonizowała operę, przywracając zapomniane dzieła *bel canto* i kładąc nacisk na prawdę dramatyczną w śpiewie.

Warto wiedzieć: Maria Callas słynęła z tego, że uczyła się nawet od najmniej utalentowanych kolegów, uważając, że z każdego doświadczenia można wyciągnąć lekcję.

Osiągnięcia i nagrody Marii Callas

Maria Callas zdobyła ogromne uznanie zarówno za życia, jak i pośmiertnie. W 2006 roku magazyn „Opera News” uznał ją za wciąż najlepiej sprzedającą się wokalistkę muzyki klasycznej i definicję „divy jako artystki”. Jej wkład w świat muzyki został uhonorowany nagrodą Grammy Lifetime Achievement Award za całokształt twórczości, co potwierdza jej niezatarty wpływ na historię muzyki. Posiadała również tytuł Commendatore OMRI – Orderu Zasługi Republiki Włoskiej, będącego wyrazem uznania dla jej wkładu w kulturę Włoch.

Warto wiedzieć: Choć używała nazwiska Callas, zawsze podkreślała swoje greckie pochodzenie i dumę z korzeni.

Zdrowie i styl życia Marii Callas

Maria Callas borykała się z problemami zdrowotnymi, które wpływały na jej życie sceniczne. Cierpiała na silną krótkowzroczność, która sprawiała, że na scenie była niemal ślepa i musiała polegać na swojej intuicji. W połowie kariery przeszła znaczącą metamorfozę fizyczną, drastycznie tracąc na wadze. Ta utrata wagi, choć uczyniła ją jedną z najelegantszych kobiet swoich czasów i inspiracją dla świata mody, według wielu mogła przyczynić się do osłabienia jej głosu.

Kontrowersje i ciekawostki z życia Marii Callas

Życie Marii Callas obfitowało w kontrowersje i skandale, które często przyćmiewały jej osiągnięcia artystyczne. Przez lata prasa żyła rzekomym, zaciekłym konfliktem między Callas a włoską sopranistką Renatą Tebaldi. Na początku kariery w Grecji inne śpiewaczki próbowały uniemożliwić jej występy i wyśmiewały ją w kulisach, zazdroszcząc jej talentu. Media często skupiały się na jej rzekomo trudnym charakterze i wybuchowym temperamencie. Jej burzliwe życie prywatne, a zwłaszcza związek z greckim miliarderem Arystotelesem Onassisem, były stałym tematem tabloidów na całym świecie.

Maria Callas wierzyła w „strait-jacket” (kaftan bezpieczeństwa) techniki *bel canto*, uważając ją za bardzo twardy trening wymagający dyscypliny. Krytycy podkreślali, że poza głosem posiadała rzadki dar aktorski, który pozwalał jej całkowicie wcielać się w odgrywane postaci. W latach 1937–1945 Maria mieszkała w kamienicy w Atenach, która do dziś jest kojarzona z jej pobytem w Grecji. Powrót do USA w 1945 roku był motywowany chęcią ponownego nawiązania kontaktu z ojcem, George’em. Ostatnie lata życia spędziła w izolacji w swoim paryskim mieszkaniu, co dodaje tragizmu jej biografii. Do dziś pozostaje punktem odniesienia dla wszystkich sopranistek podejmujących się ról z repertuaru włoskiego. Doświadczenia z czasów okupacji ukształtowały jej twardy charakter i determinację w dążeniu do celu.

Kluczowe etapy kariery Marii Callas

Debiut zawodowy i pierwsze sukcesy

Profesjonalny debiut Marii Callas miał miejsce w lutym 1941 roku, kiedy to przyjęła rolę Beatrice w operetce „Boccaccio” Franza von Suppé. Jednak to jej pierwsza główna rola, Tosca, wykonana w sierpniu 1942 roku, przyniosła jej szerokie uznanie. Krytycy zgodnie okrzyknęli ją „nową gwiazdą na greckim firmamencie”. Kolejnym znaczącym sukcesem był występ w roli Leonory w greckojęzycznej produkcji „Fidelio” Beethovena w 1944 roku, który odbył się w starożytnym Odeonie Heroda Attyka.

Międzynarodowy rozwój kariery

14 września 1945 roku Maria Callas opuściła Grecję, wracając do Stanów Zjednoczonych. Celem tej podróży było odnalezienie ojca oraz dalszy rozwój kariery na arenie międzynarodowej. Wkrótce po tym zaczęła zdobywać uznanie na najważniejszych scenach operowych świata, w tym w La Scali w Mediolanie i Metropolitan Opera w Nowym Jorku.

Charakterystyka głosu i stylu wykonania

Wszechstronność repertuarowa

Maria Callas była fenomenem ze względu na niezwykłą rozpiętość swojego repertuaru. Z powodzeniem wykonywała partie od klasycznej *opera seria*, przez utwory Donizettiego i Belliniego, aż po wymagające utwory Verdiego, Pucciniego i Wagnera. Jej zdolność do interpretacji tak różnorodnych stylistycznie ról świadczy o wszechstronności jej talentu.

„La Divina” – boski głos i muzykalność

Dzięki swoim niezwykłym talentom muzycznym i aktorskim, Maria Callas zyskała przydomek „La Divina” (Boska). Leonard Bernstein, jeden z najwybitniejszych dyrygentów XX wieku, określił ją mianem „Biblii opery”, podkreślając jej autorytet w świecie muzyki klasycznej. Jej głos charakteryzował się ciepłym, lirycznym i intensywnym tonem, który według nauczycielki Marii Trivelli „wirował i buchał jak płomień”. Posiadała niesamowitą naturalną biegłość i umiejętność wykonywania najtrudniejszych arii z najwyższą muzykalnością, co w połączeniu z jej darem dramatycznym pozwalało jej całkowicie wcielać się w odgrywane postaci.

Nagrody i osiągnięcia

Uznanie za życia i pośmiertne

Maria Callas została uhonorowana licznymi nagrodami i wyróżnieniami. Za całokształt twórczości otrzymała nagrodę Grammy Lifetime Achievement Award, co podkreśla jej niezatarty wpływ na historię muzyki. Posiadała również tytuł Commendatore OMRI – Orderu Zasługi Republiki Włoskiej, będącego wyrazem uznania dla jej wkładu w kulturę Włoch. W 2006 roku magazyn „Opera News” uznał ją za wciąż najlepiej sprzedającą się wokalistkę muzyki klasycznej i definicję „divy jako artystki”.

Kluczowe nagrody i odznaczenia

• Grammy Lifetime Achievement Award
• Commendatore OMRI (Order Zasługi Republiki Włoskiej)
• Uznana przez „Opera News” za najlepiej sprzedającą się wokalistkę muzyki klasycznej (2006)

Kontekst historyczny i życie prywatne

Wpływ wojny i trudne początki

Doświadczenia Marii Callas z czasów okupacji Grecji, kiedy to matka zmuszała ją do kontaktów z żołnierzami w celu zdobycia pożywienia, ukształtowały jej twardy charakter i determinację w dążeniu do celu. Jej życie osobiste było równie burzliwe, co kariera. Po nieudanej próbie pogodzenia się z matką w 1950 roku, Maria całkowicie zerwała z nią kontakt. W 1949 roku poślubiła Giovanniego Battistę Meneghiniego, jednak jej najsłynniejszym związkiem był trwający w latach 1959–1968 romans z greckim magnatem transportowym Arystotelesem Onassisem. Ten romans, często opisywany jako rejsowy, wywołał ogromne zainteresowanie mediów na całym świecie.

Dziedzictwo i wpływ

Maria Callas pozostawiła po sobie ogromne dziedzictwo. Do dziś jest punktem odniesienia dla wszystkich sopranistek podejmujących się ról z repertuaru włoskiego. Jej interpretacja tekstów, w połączeniu z niezwykłą dbałością o znaczenie słów, stanowiła wzór dla przyszłych pokoleń. Po drastycznej utracie wagi stała się jedną z najelegantszych kobiet swoich czasów, inspirując świat mody. Jej decyzja o rozproszeniu prochów nad Morzem Egejskim podkreśliła jej silną więź z greckimi korzeniami, a jej historia pokazuje, że początkowe odrzucenie przez szkołę nie przekreśla szansy na światową karierę.

Podsumowanie

Maria Callas, znana jako „La Divina”, była jedną z najwybitniejszych śpiewaczek operowych wszech czasów, której niezwykły talent, dramatyzm sceniczny i wszechstronność repertuarowa na zawsze zmieniły oblicze muzyki klasycznej. Jej życie, pełne zarówno triumfów artystycznych, jak i osobistych wyzwań, stanowi inspirację i dowód na to, że determinacja, pasja i artystyczna wizja mogą przezwyciężyć wszelkie przeszkody, pozostawiając po sobie nieśmiertelne dziedzictwo.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Maria_Callas