James Earl Carter Jr., powszechnie znany jako Jimmy Carter, był 39. prezydentem Stanów Zjednoczonych, który sprawował urząd w latach 1977–1981. Urodzony 1 października 1924 roku w Plains w stanie Georgia, przeżył sto lat, stając się najdłużej żyjącym prezydentem w historii USA. Jego życie, naznaczone służbą wojskową, polityką i dekadami działalności filantropijnej, czyni go postacią o wyjątkowym znaczeniu. Długoletnie, 77-letnie małżeństwo z Rosalynn Carter, zakończone jej śmiercią w lutym 2023 roku, było fundamentem jego życia. Jego ponad 43-letnia post-prezydentura stanowi absolutny rekord w historii Stanów Zjednoczonych.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: 100 lat (zmarł 29 grudnia 2024)
- Żona/Mąż: Rosalynn Smith Carter (zmarła w lutym 2023)
- Dzieci: 4 (John William, James Earl III, Donnal Jean, Amy Lynn)
- Zawód: 39. Prezydent Stanów Zjednoczonych, gubernator stanu Georgia, oficer Marynarki Wojennej USA, hodowca orzeszków ziemnych.
- Główne osiągnięcie: Porozumienia Camp David, Pokojowa Nagroda Nobla.
Podstawowe informacje o Jimmy’m Carterze
Jimmy Carter, właściwie James Earl Carter Jr., urodził się 1 października 1924 roku w Plains w stanie Georgia. Jest on pierwszym prezydentem USA, który urodził się w szpitalu. Jego prezydentura trwała od 1977 do 1981 roku. Carter przeszedł do historii jako najdłużej żyjący prezydent Stanów Zjednoczonych, osiągając wiek 100 lat. Uroczyste obchody jego setnych urodzin odbyły się w październiku 2024 roku. Niestety, jego życie dobiegło końca 29 grudnia 2024 roku. Zmarł w swoim rodzinnym domu w Plains, a miejscem jego spoczynku jest posiadłość Jimmy Carter House.
Rodzina i życie prywatne Jimmy’ego Cartera
Kluczową postacią w życiu Jimmy’ego Cartera była jego żona, Rosalynn Smith Carter, którą poślubił w 1946 roku. Ich niezwykłe, 77-letnie małżeństwo było jednym z najdłuższych w historii amerykańskich par prezydenckich. Po zakończeniu służby wojskowej w 1953 roku, Carter wrócił do rodzinnego miasta Plains, aby przejąć rodzinne gospodarstwo po śmierci ojca. Ta decyzja ugruntowała jego wizerunek jako „rolnika z Georgii”, co miało znaczący wpływ na jego tożsamość polityczną.
Kariera publiczna i polityczna
Zanim został prezydentem, Jimmy Carter zdobywał doświadczenie polityczne na szczeblu stanowym. W latach 1971–1975 pełnił funkcję gubernatora stanu Georgia, stając się jednym z „gubernatorów Nowego Południa” dzięki zaangażowaniu w proces desegregacji rasowej. Jego droga do prezydentury w 1976 roku była niezwykła – jako „czarny koń” Partii Demokratycznej, pokonał urzędującego prezydenta Geralda Forda.
Kluczowe decyzje prezydenckie
Jako prezydent, Jimmy Carter podjął szereg znaczących decyzji. Jedną z nich było ułaskawienie wszystkich osób uchylających się od poboru do wojska podczas wojny w Wietnamie, co miało na celu uleczenie ran narodowych po konflikcie.
Największe sukcesy dyplomatyczne
Największym sukcesem dyplomatycznym prezydentury Jimmy’ego Cartera było podpisanie historycznych porozumień Camp David w 1978 roku. Porozumienia te położyły fundament pod traktat pokojowy między Izraelem a Egiptem, stanowiąc przełomowy moment w historii Bliskiego Wschodu.
Polityka zagraniczna
W polityce zagranicznej Carter wynegocjował traktaty dotyczące Kanału Panamskiego, przekazując kontrolę nad nim Panamie. Brał również udział w rozmowach SALT II ze Związkiem Radzieckim i nawiązał oficjalne stosunki dyplomatyczne z Chińską Republiką Ludową.
Reforma administracji państwowej
Carter dążył do modernizacji administracji państwowej, tworząc dwa nowe departamenty na szczeblu gabinetowym: Departament Energii, jako odpowiedź na kryzys energetyczny, oraz Departament Edukacji, podkreślając znaczenie edukacji.
Porażka w wyborach 1980 roku i przyczyny
Prezydentura Jimmy’ego Cartera zakończyła się porażką w wyborach w 1980 roku, na co wpłynął kryzys zakładników w Iranie, radziecka inwazja na Afganistan oraz trudna sytuacja gospodarcza w kraju.
Służba wojskowa
Zanim rozpoczął karierę polityczną, Jimmy Carter poświęcił się służbie wojskowej. W 1946 roku ukończył Akademię Marynarki Wojennej USA, a następnie służył w United States Navy w latach 1946–1953, specjalizując się w służbie na okrętach podwodnych.
Nagrody i osiągnięcia
Po zakończeniu prezydentury, Jimmy Carter kontynuował działalność publiczną, zdobywając liczne nagrody. W 2002 roku został uhonorowany Pokojową Nagrodą Nobla za wysiłki na rzecz pokojowych rozwiązań konfliktów i promowania praw człowieka. Jest również autorem wielu książek, w tym wspomnień i komentarzy dotyczących konfliktu izraelsko-palestyńskiego.
Najważniejsze nagrody i wyróżnienia Jimmy’ego Cartera
- Pokojowa Nagroda Nobla (2002)
Filantropia i działalność społeczna
Po opuszczeniu Białego Domu, Jimmy Carter poświęcił się działalności filantropijnej. W 1982 roku założył Carter Center, organizację non-profit zajmującą się monitorowaniem wyborów, mediacjami pokojowymi i walką z zapomnianymi chorobami tropikalnymi. Odegrał kluczową rolę w niemal całkowitym wyeliminowaniu drakunkulozy. Przez dziesięciolecia był również znany z działalności w organizacji Habitat for Humanity, pracując na budowach domów dla ubogich.
Działalność Carter Center
- Monitorowanie wyborów na całym świecie
- Mediacje pokojowe
- Walka z zapomnianymi chorobami tropikalnymi
Zdrowie Jimmy’ego Cartera
Jimmy Carter przeszedł do historii ze względu na swoją niezwykłą długowieczność, będąc jedynym prezydentem USA, który dożył setnych urodzin. Obchody jego 100. urodzin odbyły się w październiku 2024 roku. W lutym 2023 roku został objęty opieką hospicyjną, jednak pozostawał aktywny i zaangażowany w działalność społeczną.
Warto wiedzieć: Jimmy Carter świętował swoje 100. urodziny w październiku 2024 roku, co czyni go najdłużej żyjącym prezydentem w historii Stanów Zjednoczonych.
Kontrowersje i kryzysy prezydentury
Końcówka prezydentury Jimmy’ego Cartera była przyćmiona przez kryzys zakładników w Iranie, który trwał od 1979 do 1981 roku. Jego administracja musiała również zmierzyć się z „incydentem z królikiem” oraz nieudolnością w obliczu radzieckiej inwazji na Afganistan, co doprowadziło do bojkotu Igrzysk Olimpijskich w Moskwie w 1980 roku.
Ciekawostki
Jimmy Carter jest jedynym prezydentem USA pochodzącym ze stanu Georgia. Jego post-prezydentura trwała ponad 43 lata, co jest rekordem w historii Stanów Zjednoczonych, pozwalając mu na realizację licznych projektów filantropijnych.
Kluczowe daty w życiu Jimmy’ego Cartera
| Data | Wydarzenie |
|---|---|
| 1 października 1924 | Urodzenie Jamesa Earla Cartera Jr. w Plains, Georgia. |
| 1946 | Poślubienie Rosalynn Smith; ukończenie Akademii Marynarki Wojennej USA. |
| 1946–1953 | Służba w marynarce wojennej Stanów Zjednoczonych. |
| 1953 | Powrót do Plains i przejęcie rodzinnego gospodarstwa. |
| 1971–1975 | Gubernator stanu Georgia. |
| 1976 | Zdobycie nominacji Partii Demokratycznej i zwycięstwo w wyborach prezydenckich. |
| 1977–1981 | Kadencja prezydenta Stanów Zjednoczonych. |
| 1978 | Podpisanie porozumień Camp David. |
| 1979–1981 | Kryzys zakładników w Iranie. |
| 1980 | Porażka w wyborach prezydenckich. |
| 1982 | Założenie Carter Center. |
| 2002 | Otrzymanie Pokojowej Nagrody Nobla. |
| Październik 2024 | Obchody 100. urodzin. |
| 29 grudnia 2024 | Śmierć Jimmy’ego Cartera. |
Jimmy Carter zasłużył na uznanie za swoje zaangażowanie w pokój i prawa człowieka, a jego post-prezydentura stanowi inspirujący przykład długotrwałej służby publicznej. Dowodzi, że nawet po zakończeniu formalnej kariery, można nadal wywierać pozytywny wpływ na świat poprzez determinację i poświęcenie.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Za co Carter dostał Nobla?
Jimmy Carter otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w 2002 roku za swoje wieloletnie, niestrudzone wysiłki na rzecz pokojowego rozwiązywania konfliktów międzynarodowych i promowania praw człowieka. Jego zaangażowanie wykraczało poza ramy prezydentury, obejmując mediacje i obserwacje wyborcze.
Kto był najstarszym prezydentem USA?
Najstarszym prezydentem USA, który sprawował urząd, był Ronald Reagan, który miał niespełna 70 lat, gdy obejmował swoje drugie prezydenckie stanowisko. Jimmy Carter również doczekał się bardzo sędziwego wieku po zakończeniu prezydentury.
Ile lat miała żona Cartera?
Rosalynn Carter, żona Jimmy’ego Cartera, zmarła w wieku 96 lat. Przez całe życie była jego wierną towarzyszką i partnerką w działalności publicznej.
Gdzie mieszkał Jimmy Carter?
Po zakończeniu prezydentury Jimmy Carter mieszkał wraz z żoną Rosalynn w swoim rodzinnym mieście Plains w stanie Georgia. Tam prowadził aktywną działalność społeczną i charytatywną.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Jimmy_Carter
