Jerzy V, urodzony 3 czerwca 1865 roku w Londynie, był królem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii oraz cesarzem Indii w latach 1910–1936. Na styczeń 2026 roku, ponad 160 lat po jego narodzinach, jego postać pozostaje ważnym punktem odniesienia w historii monarchii brytyjskiej. Był synem króla Edwarda VII Koburga i Aleksandry Duńskiej, a jego żoną była Maria Teck, z którą miał sześcioro dzieci, w tym przyszłych monarchów: Edwarda VIII i Jerzego VI. W trakcie I wojny światowej podjął historyczną decyzję o zmianie nazwy dynastii z niemieckiej na Windsor, symbolicznie odcinając się od wrogich korzeni. Okres jego panowania, przypadający na burzliwe czasy konfliktu światowego i przemian społecznych, uczynił go kluczowym symbolem jedności narodowej.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Ponad 160 lat od narodzin (stan na styczeń 2026)
- Żona/Mąż: Maria Teck
- Dzieci: Edward VIII, Jerzy VI, Henryk, Jerzy, Jan, Maria
- Zawód: Król Wielkiej Brytanii i Irlandii, Cesarz Indii
- Główne osiągnięcie: Zmiana nazwy dynastii na Windsor; symbol jedności narodowej podczas I wojny światowej
Podstawowe informacje o Jerzym V
Jerzy V, którego pełne imiona brzmiały Jerzy Fryderyk Ernest Albert (ang. George Frederick Ernest Albert), przeszedł do historii jako brytyjski król. Urodził się 3 czerwca 1865 roku w Londynie. W styczniu 2026 roku minęło ponad 160 lat od jego narodzin. Zmarł 20 stycznia 1936 roku w Sandringham, co oznacza, że w styczniu 2026 roku minęło 90 lat od jego śmierci.
Przez większość swojego panowania, od 1910 do 1936 roku, Jerzy V dzierżył tytuł króla Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii oraz cesarza Indii. W związku ze zmianami politycznymi w 1927 roku jego tytuł został zmieniony na króla Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Jako monarcha sprawował władzę nad licznymi terytoriami zależnymi, będąc królem Australii, Nowej Fundlandii, Nowej Zelandii oraz Południowej Afryki w latach 1910–1936. Od 11 grudnia 1931 roku do swojej śmierci oficjalnie tytułowano go również królem Kanady. Ważnym wydarzeniem w jego panowaniu była zmiana nazwy dynastii z niemieckiej na Windsor w 1917 roku, aby odciąć się od niemieckich korzeni kojarzonych z ówczesnym wrogiem.
Rodzina i życie prywatne Jerzego V
Jerzy V był synem króla Edwarda VII Koburga oraz Aleksandry Duńskiej. Jego małżonką była Maria Teck, która po jego wstąpieniu na tron została królową konsortą. Ich związek małżeński, zawarty 6 lipca 1893 roku, trwał aż do śmierci Jerzego V w 1936 roku.
Para królewska miała sześcioro dzieci: Edwarda (późniejszego Edwarda VIII), Alberta Jerzego (późniejszego Jerzego VI), Henryka (księcia Gloucester), Jerzego (księcia Kentu), Jana (który zmarł w dzieciństwie) oraz córkę Marię. Po śmierci Jerzego V w 1936 roku tron objął jego najstarszy syn, Edward VIII, który jednak przeszedł do historii głównie z powodu swojej późniejszej abdykacji, ustępując miejsca swojemu młodszemu bratu, Albertowi Jerzemu, który przyjął imię Jerzego VI.
Potomstwo Jerzego V
- Edward (późniejszy Edward VIII)
- Albert Jerzy (późniejszy Jerzy VI)
- Henryk (książę Gloucester)
- Jerzy (książę Kentu)
- Jan
- Maria
Droga na tron i panowanie Jerzego V
Jerzy V objął rządy 6 maja 1910 roku, przejmując obowiązki po swoim ojcu, królu Edwardzie VII. Jego panowanie trwało blisko 26 lat, przypadając na jeden z najbardziej burzliwych okresów w historii Europy, w tym na czas trwania pierwszej wojny światowej. Oficjalna ceremonia koronacyjna Jerzego V odbyła się 22 czerwca 1911 roku w Opactwie Westminsterskim.
Król Jerzy V stał się ważnym symbolem jedności narodowej, szczególnie w trudnych czasach konfliktów zbrojnych i przemian społecznych, które dotknęły Wielką Brytanię na początku XX wieku. Jego wizerunek w czasie wojny budził poczucie wspólnoty i narodowej dumy. W 1917 roku, w obliczu narastających nastrojów antyniemieckich, dokonał zmiany nazwy dynastii na Windsor, co miało podkreślić brytyjski charakter monarchii i odciąć się od niemieckich korzeni.
Panowanie Jerzego V, przypadające na lata 1910–1936, było okresem transformacji dla Wielkiej Brytanii, obejmującym pierwszą wojnę światową, kryzysy gospodarcze i społeczne.
Nagrody i odznaczenia Jerzego V
Jako monarcha Wielkiej Brytanii i cesarz Indii, Jerzy V posiadał liczne i prestiżowe odznaczenia. Do najważniejszych odznaczeń brytyjskich, które posiadał, należały Order Podwiązki, Order Ostu, Order Świętego Patryka oraz Krzyż Wielki Orderu Łaźni. Te ordery stanowiły wyraz jego pozycji i roli w ramach brytyjskiego systemu honorowego.
Jako cesarz Indii, Jerzy V był również uhonorowany licznymi orderami kolonialnymi i indyjskimi, w tym Orderem Gwiazdy Indii, Orderem Indii Brytyjskich I klasy oraz Orderem Imperium Indyjskiego. Posiadał również imponującą kolekcję zagranicznych orderów, świadczącą o jego stosunkach dyplomatycznych i powiązaniach z innymi monarchiami. Do najbardziej znaczących należały duński Order Słonia, rosyjski Order św. Andrzeja, pruski Order Orła Czarnego, hiszpański Order Złotego Runa oraz japoński Order Chryzantemy.
Najważniejsze odznaczenia Jerzego V
| Rodzaj odznaczenia | Przykłady |
|---|---|
| Najwyższe odznaczenia brytyjskie | Order Podwiązki, Order Ostu, Order Świętego Patryka, Krzyż Wielki Orderu Łaźni |
| Ordery kolonialne i indyjskie | Order Gwiazdy Indii, Order Indii Brytyjskich I klasy, Order Imperium Indyjskiego |
| Odznaczenia międzynarodowe | Duński Order Słonia, Rosyjski Order św. Andrzeja, Pruski Order Orła Czarnego, Hiszpański Order Złotego Runa, Japoński Order Chryzantemy |
Kontekst historyczny i zaangażowanie w wojnę
Panowanie Jerzego V było nierozerwalnie związane z okresem pierwszej wojny światowej (1914-1918). W obliczu narastających nastrojów antyniemieckich w społeczeństwie brytyjskim, król podjął kluczową decyzję o porzuceniu niemiecko brzmiących tytułów i nazwiska rodowego. W 1917 roku rodzina królewska oficjalnie zmieniła nazwę dynastii na Windsor, co miało symbolicznie podkreślić jej brytyjski charakter i lojalność wobec narodu w trudnym czasie konfliktu.
Okres ten przyniósł rodzinie królewskiej wiele trudności, w tym wyzwania polityczne związane z wojną i jej konsekwencjami, a także osobiste tragedie, jak przedwczesna śmierć młodego księcia Jana. Panowanie Jerzego V przypadło na czas, gdy imperium brytyjskie osiągnęło swoje największe rozmiary, ale jednocześnie zaczęły pojawiać się pierwsze oznaki jego przyszłego osłabienia. Król Jerzy V był człowiekiem, który starał się utrzymać stabilność monarchii w coraz bardziej dynamicznym świecie.
Zmiana nazwiska dynastii na Windsor w 1917 roku była znaczącym gestem politycznym, mającym na celu wzmocnienie więzi monarchy z narodem w obliczu wojny z Niemcami.
Zdrowie i śmierć Jerzego V
W końcowym okresie życia król Jerzy V zmagał się z poważnymi kłopotami zdrowotnymi. Zmarł 20 stycznia 1936 roku w posiadłości Sandringham House.
Według relacji, Lord Dawson, lekarz króla, miał mu podać śmiertelną dawkę morfiny i kokainy, co jest interpretowane jako forma eutanazji, mającej na celu zakończenie cierpienia i umożliwienie opublikowania wiadomości o śmierci króla przed porannym wydaniem gazety „The Times”. Jerzy V został pochowany w Kaplicy św. Jerzego na Zamku Windsor, w tradycyjnym miejscu pochówku monarchów.
Ciekawostki o Jerzym V
W okresie swojego panowania, od 1910 do 1936 roku, Jerzy V posługiwał się charakterystycznym herbem Wielkiej Brytanii. Herb ten symbolizował potęgę i zasięg imperium brytyjskiego w pierwszej połowie XX wieku, odzwierciedlając jego status jako władcy rozległych terytoriów.
Jerzy V, jako król Wielkiej Brytanii i Irlandii oraz cesarz Indii, odegrał kluczową rolę w burzliwym okresie początku XX wieku. Jego panowanie, naznaczone zmianą nazwy dynastii na Windsor i symbolicznym odcięciem się od niemieckich korzeni, stanowiło ważny etap w historii brytyjskiej rodziny królewskiej, a jego postać pozostaje symbolem jedności narodowej w czasach wielkich wyzwań.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Na co zmarł król Jerzy V?
Król Jerzy V zmarł z powodu choroby serca i oskrzeli. Jego lekarze podali mu śmiertelną dawkę morfiny i kokainy, aby zakończyć jego cierpienie.
Na co chorował król Jerzy?
Król Jerzy V cierpiał na przewlekłą obturacyjną chorobę płuc, która pogarszała się z wiekiem. Miał również problemy z sercem, które przyczyniły się do jego stanu zdrowia.
Ile dzieci miał Jerzy V?
Jerzy V miał pięcioro dzieci: Edwarda VIII, Jerzego VI, Mary, Henryka i Jana. Jego najstarszy syn, Edward VIII, abdykował, aby poślubić Wallis Simpson.
Czy król Jerzy VI jąkał się?
Tak, król Jerzy VI zmagał się z jąkaniem przez całe życie. Pracował nad przezwyciężeniem tego problemu, co było pokazane w filmie „Jak zostać królem”.
Źródła:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Jerzy_V
